Shloka 70
Śama-prāptiḥ — Gautamī–Lubdhaka–Pannaga–Mṛtyu–Kāla-saṃvāda
Restraint through the Analysis of Karma and Time
काल उवाच न हाहं नाप्ययं मृत्युर्नायं लुब्धक पन्नग: । किल्बिषी जन्तुमरणे न वयं हि प्रयोजका:,कालने कहा--व्याथ! न तो मैं, न यह मृत्यु और न यह सर्प ही इस जीवकी मृत्युमें अपराधी हैं। हमलोग किसीकी मृत्युमें प्रेरक या प्रयोजक भी नहीं हैं
kāla uvāca | na hāhaṃ nāpy ayaṃ mṛtyur nāyaṃ lubdhaka pannagaḥ | kilbiṣī jantu-maraṇe na vayaṃ hi prayojakāḥ ||
കാലൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വേട്ടക്കാരാ! ഈ ജീവിയുടെ മരണത്തിന് ഞാനോ, ഈ മരണദേവനോ, ഈ സർപ്പമോ കുറ്റക്കാരല്ല. ഞങ്ങൾ ആരുടെയും മരണത്തിന് പ്രേരകരോ കാരണക്കാരോ അല്ല; അതിന്റെ സ്വന്തം കർമ്മവും ധർമ്മനിയമത്തിന്റെ പരിപാകവും തന്നെയാണ് കാരണം.
काल उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that Time (kāla), Death (mṛtyu), and apparent instruments (like a serpent or a hunter) are not morally culpable as independent causes of a being’s death; rather, outcomes unfold according to the deeper law of karma and the ripening of prior actions.
Time personified addresses a hunter and denies that he, Death, or the serpent should be regarded as the guilty party in the creature’s death, shifting the discussion from surface-level blame to the ethical-metaphysical framework of karmic causation.