Shloka 43

Śama-prāptiḥ — Gautamī–Lubdhaka–Pannaga–Mṛtyu–Kāla-saṃvāda

Restraint through the Analysis of Karma and Time

Devanagari script

लुब्धक उवाच कारणं यदि न स्याद्‌ वै न कर्ता स्यास्त्वमप्युत । विनाशकारणं त्वं च तस्माद्‌ वध्योडसि मे मतः,व्याधने कहा--सर्प! यदि मान भी लें कि तू अपराधका न तो कारण है और न कर्ता ही है तो भी इस बालककी मृत्यु तो तेरे ही कारण हुई है, इसलिये मैं तुझे मारने योग्य समझता हूँ

Translation

വ്യാധൻ പറഞ്ഞു—സർപ്പാ! നീ കുറ്റത്തിന്റെ കാരണമല്ല, കർത്താവുമല്ല എന്നു കരുതിയാലും, ഈ ബാലന്റെ നാശത്തിന് കാരണം നീ തന്നെയാണ്. അതിനാൽ എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ നീ വധ്യനാണ്.

Word by Word

लुब्धकःthe hunter

उवाचsaid

कारणम्cause

यदिif

नnot

स्यात्would be

वैindeed

नnot

कर्ताdoer/agent

स्याःyou would be

त्वम्you

अपिalso/even

उतand/indeed

विनाशकारणम्cause of destruction/death

त्वम्you

चand

तस्मात्therefore/from that

वध्यःfit to be slain

असिyou are

मेof me/my

मतःconsidered/thought

Speaker

लुब्धक उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes