Adhyaya 62

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल ५५ श्लोक हैं) द्विषष्टितमो5 ध्याय: महाभारतकी महत्ता जनमेजय उवाच कथितं वै समासेन त्वया सर्व द्विजोत्तम । महाभारतमाख्यानं कुरूणां चरितं महत्‌

ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു—ദ്വിജോത്തമാ! കുരുക്കളുടെ മഹത്തായ ചരിതരൂപമായ മഹാഭാരതാഖ്യാനം മുഴുവനും നിങ്ങൾ സംക്ഷേപമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 2

कथां त्वनघ चित्रार्था कथयस्व तपोधन । विस्तरश्रवणे जातं कौतूहलमतीव मे

നിഷ്പാപ തപോധനാ! വിചിത്രാർത്ഥമുള്ള ആ കഥ ദയവായി വിശദമായി പറയുക; അതിനെ വിപുലമായി കേൾക്കാൻ എന്റെ മനസ്സിൽ അത്യന്തം കൗതുകം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 3

स भवान्‌ विस्तरेणेमां पुनराख्यातुम्हति । न हि तृप्यामि पूर्वेषां शृण्वानश्वरितं महत्‌

വിപ്രവരാ! ഈ കഥ വീണ്ടും വിപുലമായി പറയാൻ നിങ്ങൾ അർഹനാണ്. എന്റെ പൂർവ്വികരുടെ ഈ മഹത്തായ ചരിതം കേൾക്കേ കേൾക്കേ എനിക്ക് തൃപ്തി വരുന്നില്ല.

Verse 4

न तत्‌ कारणमल्पं वै धर्मज्ञा यत्र पाण्डवा: | अवध्यान्‌ सर्वशो जघ्नु: प्रशस्यन्ते च मानवै:

ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു—ഇതിന് പിന്നിലെ കാരണം ചെറുതാകാൻ കഴിയില്ല; ധർമ്മജ്ഞരായ പാണ്ഡവർ, മനുഷ്യർ പ്രശംസിക്കുന്നവരായിട്ടും, യുദ്ധഭൂമിയിൽ എല്ലാ വിധത്തിലും ‘അവധ്യർ’ എന്നു കരുതപ്പെട്ടവരെയും വധിച്ചു.

Verse 5

किमर्थ ते नरव्याप्रा: शक्ता: सन्‍्तो हनागस: । प्रयुज्यमानान्‌ संक्लेशान्‌ क्षान्तवन्तो दुरात्मनाम्‌

ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു—ശക്തിമാന്മാരും നിർദോഷരുമായ ആ നരശ്രേഷ്ഠ പാണ്ഡവർ, ദുഷ്ട കൌരവർ ഏല്പിച്ച മഹാക്ലേശങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് മൗനമായി സഹിച്ചു?

Verse 6

कथं नागायुतप्राणो बाहुशाली वृकोदर: । परिक्लिश्यन्नपि क्रोधं धृतवान्‌ वै द्विजोत्तम

ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! പത്തായിരം ആനകളുടെ ബലത്തോളം പ്രാണബലം ഉള്ള, മഹാബാഹുവായ വൃകോദര ഭീമൻ കഷ്ടം അനുഭവിച്ചിട്ടും ക്രോധം എങ്ങനെ നിയന്ത്രിച്ചു?

Verse 7

कथं सा द्रौपदी कृष्णा क्लिश्यमाना दुरात्मभि: | शक्ता सती धार्तराष्ट्रानू नादहत्‌ क्रोधचक्षुषा

ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു—ദുഷ്ടന്മാർ പീഡിപ്പിച്ചിട്ടും സമർത്ഥയും സതിയുമായ ദ്രൗപദി കൃഷ്ണാ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ തന്റെ ക്രോധദൃഷ്ടിയാൽ ചുട്ടുചാമ്പലാക്കാതിരുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?

Verse 8

कथं व्यसनिन द्ूुते पार्थो माद्रीसुतोौ तदा । अन्वयुस्ते नरव्याप्रा बाध्यमाना दुरात्मभि:

ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു—അന്ന് യുധിഷ്ഠിരൻ പാശക്രീഡയുടെ ദുർവ്യസനത്തിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കെ, ദുഷ്ടന്മാർ പീഡിപ്പിക്കുമ്പോഴും, ഭീമൻ-അർജുനൻ കൂടാതെ മാദ്രിസുതന്മാരായ നകുലൻ-സഹദേവൻ എന്നീ സമർത്ഥ നരശ്രേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ച് കൂടെ നിന്നു?

Verse 9

कथं धर्मभृतां श्रेष्ठ: सुतो धर्मस्य धर्मवित्‌ । अनर्ह: परमं क्लेशं सोढवान्‌ स युधिषछ्िर:

ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു—ധർമ്മം ധരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ധർമ്മദേവന്റെ പുത്രൻ, ധർമ്മജ്ഞനായ യുധിഷ്ഠിരൻ—അത്തരം മഹാദുഃഖത്തിന് യാതൊരുവിധത്തിലും അർഹനല്ലായിരുന്നിട്ടും—ആ പരമ ക്ലേശം എങ്ങനെ സഹിച്ചു?

Verse 10

कथं च बहुला: सेना: पाण्डव: कृष्णसारथि: । अस्यन्नेको5नयत्‌ सर्वा: पितृलोक॑ धनंजय:

ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു—ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ സാരഥിയായിരുന്ന പാണ്ഡുപുത്രൻ ധനഞ്ജയൻ (അർജുനൻ) ഒറ്റയ്ക്കായി അമ്പുവർഷം ചൊരിഞ്ഞ് അത്യന്തം അനവധി ആയ ആ സമസ്ത സേനകളെയും പിതൃലോകത്തിലേക്ക് (യമലോകത്തിലേക്ക്) എങ്ങനെ അയച്ചു?

Verse 11

एतदाचक्ष्व मे सर्व यथावृत्तं तपोधन । यद्‌ यच्च कृतवन्तस्ते तत्र तत्र महारथा:

ജനമേജയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ തപോധന! സംഭവിച്ചതെല്ലാം യഥാവൃത്തമായി എനിക്ക് പറയുക; കൂടാതെ ആ മഹാരഥന്മാർ അവിടവിടെ, അവസരാവസരങ്ങളിൽ ചെയ്ത ചെയ്തികളൊക്കെയും വിവരിക്കുക.

Verse 12

वैशम्पायन उवाच क्षणं कुरु महाराज विपुलोडयमनुक्रम: । पुण्याख्यानस्य वक्तव्य: कृष्णद्वैपायनेरित:

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—മഹാരാജാവേ! ഇതിന് കുറച്ച് സമയം നിശ്ചയിക്കണം; കാരണം ഈ പുണ്യാഖ്യാനത്തിന്റെ ക്രമാനുസൃത വിവരണം അത്യന്തം വിപുലമാണ്—കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ) പ്രേരിപ്പിച്ചതുതന്നെ—അത് മുഴുവനും ഞാൻ അങ്ങേയ്ക്ക് പറയേണ്ടതാണ്.

Verse 13

महर्षे: सर्वलोकेषु पूजितस्य महात्मन: । प्रवक्ष्यामि मतं कृत्स्नं व्यासस्थामिततेजस:,सर्वलोकपूजित अमित तेजस्वी महामना महर्षि व्यासजीके सम्पूर्ण मतका यहाँ वर्णन करूँगा

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—സകല ലോകങ്ങളിലും പൂജിക്കപ്പെടുന്ന, മഹാത്മാവും അമിത തേജസ്സും ഉള്ള മഹർഷി വ്യാസന്റെ സമ്പൂർണ്ണ മതി (പരിഗണിത അഭിപ്രായം) ഞാൻ ഇവിടെ പ്രസ്താവിക്കും.

Verse 14

इदं शतसहस्रं हि श्लोकानां पुण्यकर्मणाम्‌ | सत्यवत्यात्मजेनेह व्याख्यातममितौजसा,असीम प्रभावशाली सत्यवतीनन्दन व्यासजीने पुण्यात्मा पाण्डवोंकी यह कथा एक लाख श्लोकोंमें कही है

വൈശംപായനൻ പറഞ്ഞു—പുണ്യകർമ്മങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ ഈ ആഖ്യാനം ഒരു ലക്ഷം ശ്ലോകങ്ങളാൽ നിർമ്മിതം; ഇവിടെ സത്യവതിയുടെ പുത്രൻ, അളവറ്റ തേജസ്സുള്ള വ്യാസൻ ഇതിനെ വ്യാഖ്യാനിച്ചു.

Verse 15

य इदं श्रावयेद्‌ विद्वान्‌ ये चेदं शृणुयुर्नरा: । ते ब्रह्मण: स्थानमेत्य प्राप्रुयुर्देवतुल्यताम्‌

വൈശംപായനൻ പറഞ്ഞു—ഈ ആഖ്യാനം പാരായണം ചെയ്ത് കേൾപ്പിക്കുന്ന പണ്ഡിതനും, അത് ശ്രവിക്കുന്ന മനുഷ്യരും ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിച്ച് ദേവതുല്യത നേടുന്നു.

Verse 16

इदं हि वेदैः समितं पवित्रमपि चोत्तमम्‌ | भ्राव्याणामुत्तमं चेदं॑ पुराणमृषिसंस्तुतम्‌

വൈശംപായനൻ പറഞ്ഞു—ഈ വൃത്താന്തം വേദങ്ങളോടു സുസംവദിക്കുന്നു; ഇത് പവിത്രവും ഉത്തമവും ആകുന്നു. ശ്രവിക്കേണ്ടതായ എല്ലാറ്റിലും, ഋഷിമാർ പ്രശംസിച്ച ഈ പുരാണം—ഈ പ്രാചീന ഇതിഹാസം—അഗ്രസ്ഥാനത്താണ്.

Verse 17

अम्मिन्नर्थश्न धर्मश्ष निखिलेनोपदिश्यते । इतिहासे महापुण्ये बुद्धिश्व परिनैष्ठिकी

ഈ മഹാപുണ്യ ഇതിഹാസത്തിൽ അർത്ഥവും ധർമ്മവും സമ്പൂർണ്ണമായി ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നു; ഇതിൽ നിന്ന് പരിനിഷ്ഠിത ബുദ്ധി—മോക്ഷാഭിമുഖമായി സ്ഥിരപ്പെടുന്ന വിവേകം—ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.

Verse 18

अक्षुद्रान्‌ दानशीलांश्व॒ सत्यशीलाननास्तिकान्‌ । कार्ष्ण वेदमिमं विद्वाञ्छावयित्वार्थमश्वुते

ക്ഷുദ്രതയില്ലാത്ത, ദാനശീലമുള്ള, സത്യശീലമുള്ള, ആസ്തികരായ ജനങ്ങൾക്ക് വ്യാസകൃതമായ വേദസദൃശമായ ഈ കാർഷ്ണവേദരൂപ മഹാഭാരതം ശ്രവിപ്പിക്കുന്ന പണ്ഡിതൻ അഭീഷ്ടഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 19

भ्रूणहत्याकृतं चापि पापं जह्मादसंशयम्‌ । इतिहासमिमं श्रुत्वा पुरुषोषपि सुदारुण:

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഇത് ശ്രവണമാത്രം ചെയ്താൽ ഭ്രൂണഹത്യാജന്യമായ പാപം പോലും സംശയമില്ലാതെ നശിക്കുന്നു. ഈ പുണ്യചരിത്രം കേട്ടാൽ അത്യന്തം ക്രൂരസ്വഭാവമുള്ള മനുഷ്യനും രാഹുവിന്റെ ഗ്രഹണത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും.

Verse 20

मुच्यते सर्वपापेभ्यो राहुणा चन्द्रमा यथा । जयो नामेतिहासो<यं श्रोतव्यो विजिगीषुणा

രാഹുവിന്റെ ഗ്രഹണത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രൻ മോചിതനാകുന്നതുപോലെ മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു. ‘ജയ’ എന്ന പേരുള്ള ഈ ഇതിഹാസം വിജയം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ നിർബന്ധമായി ശ്രവിക്കണം.

Verse 21

महीं विजयते राजा शत्रूंश्षापि पराजयेत्‌ । इदं पुंसवन श्रेष्ठमिदं स्वस्त्ययनं महत्‌

ഇത് ശ്രവിക്കുന്ന രാജാവ് ഭൂമിയിൽ വിജയം നേടുകയും ശത്രുക്കളെയും പരാജയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യും. ഇത് പുത്രപ്രാപ്തിക്കുള്ള ശ്രേഷ്ഠമായ പുംസവനകർമ്മവും മഹത്തായ മംഗളകരമായ ഉപായവും ആകുന്നു.

Verse 22

महिषीयुवराजाभ्यां श्रोतव्यं बहुशस्तथा । वीरं जनयते पुत्र कन्यां वा राज्यभागिनीम्‌

മഹിഷിയും യുവരാജനും ഇത് പലവട്ടം ശ്രവിക്കണം. ഇങ്ങനെ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്നതാൽ സ്ത്രീ വീരനായ പുത്രനെയോ, അല്ലെങ്കിൽ രാജ്യം പങ്കിടാൻ യോഗ്യയായ—സിംഹാസനാർഹയായ—കുമാരിയെയോ പ്രസവിക്കും.

Verse 23

धर्मशास्त्रमिदं पुण्यमर्थशास्त्रमिदं परम्‌ मोक्षशास्त्रमिदं प्रोक्तं व्यासेनामितबुद्धिना,अमित मेधावी व्यासजीने इसे पुण्यमय धर्मशास्त्र, उत्तम अर्थशास्त्र तथा सर्वोत्तम मोक्षशास्त्र भी कहा है

അമിതബുദ്ധിയുള്ള വ്യാസൻ ഇതിനെ പുണ്യമയമായ ധർമ്മശാസ്ത്രവും, ഉത്തമമായ അർത്ഥശാസ്ത്രവും, മോക്ഷശാസ്ത്രവും ആണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

Verse 24

सम्प्रत्याचक्षते चेदं तथा श्रोष्यन्ति चापरे । पुत्रा: शुश्रूषव: सन्ति प्रेष्याश्व॒ प्रियकारिण:

ഇപ്പോൾ ഇതു പാരായണം ചെയ്യുന്നവരും, വരുംകാലത്ത് ഇതു ശ്രവിക്കുന്നവരും—അവരുടെ ഗൃഹങ്ങളിൽ പുത്രന്മാർ ശുശ്രൂഷാപരായണരായിരിക്കും; സേവകർ യജമാനനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവരായിരിക്കും.

Verse 25

शरीरेण कृतं पापं वाचा च मनसैव च । सर्व संत्यजति क्षिप्रं य इदं शृणुयात्नर:,जो मानव इस महाभारतको सुनता है, वह शरीर, वाणी और मनके द्वारा किये हुए सम्पूर्ण पापोंको त्याग देता है

ഈ (മഹാഭാരതം) ശ്രവിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ശരീരത്താൽ, വാക്കാൽ, മനസ്സാൽ ചെയ്ത സകല പാപങ്ങളും शीഘ്രം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 26

भरतानां महज्जन्म शृण्वतामनसूयताम्‌ । नास्ति व्याधिभयं तेषां परलोकभयं कुत:

അനസൂയയോടെ, ഭരതവംശികളുടെ മഹത്തായ ജന്മവൃത്താന്തം ശ്രവിക്കുന്നവർക്ക് ഈ ലോകത്തുതന്നെ രോഗഭയം ഇല്ല; പിന്നെ പരലോകഭയം എവിടെ നിന്നു വരും?

Verse 27

धन्यं यशस्यमायुष्यं पुण्य॑ं स्वर्ग्य तथैव च । कृष्णद्वैपायनेनेदं कृतं पुण्यचिकीर्षुणा

ഇത് മംഗളകരം, യശസ്സുനൽകുന്നതും ആയുസ്സുവർധിപ്പിക്കുന്നതും പുണ്യപ്രദവും സ്വർഗ്ഗപ്രദവും ആകുന്നു. പുണ്യം ആഗ്രഹിച്ച കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ (വേദവ്യാസൻ) ഇതു രചിച്ചു.

Verse 28

कीर्ति प्रथणता लोके पाण्डवानां महात्मनाम्‌ | अन्‍्येषां क्षत्रियाणां च भूरिद्रविणतेजसाम्‌

മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവന്മാരുടെയും അപാര ധന-തേജസ്സുള്ള മറ്റ് ക്ഷത്രിയന്മാരുടെയും കീർത്തി ലോകത്തിൽ പരത്തുന്നതാണ് (ഈ കാവ്യം).

Verse 29

सर्वविद्यावदातानां लोके प्रथितकर्मणाम्‌ | य इदं मानवो लोके पुण्यार्थे ब्राह्मणाउछुचीन्‌

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—പുണ്യവർദ്ധനയെ ആഗ്രഹിക്കുകയും മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവന്മാരുടെയും മറ്റു ക്ഷത്രിയന്മാരുടെയും ദീപ്തമായ കീർത്തി ലോകത്തിൽ പരത്തുകയും ചെയ്ത, സർവ്വവിദ്യകളിൽ നിപുണനും മഹത്തായ കര്‍മ്മങ്ങളാൽ പ്രസിദ്ധനും മഹാധന-തേജസ്സാൽ ദീപ്തനുമായ ശ്രീകൃഷ്ണദ്വൈപായന വേദവ്യാസൻ ഈ പരമപുണ്യമയ മഹാഭാരതം രചിച്ചു. ഇത് ധനം, യശസ്, ദീർഘായുസ്സ്, പുണ്യം, സ്വർഗ്ഗം എന്നിവ നൽകുന്നു. ഈ ലോകത്തിൽ പുണ്യാർത്ഥം ശുചികളായ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഈ പരമപവിത്ര ഗ്രന്ഥം ശ്രവിപ്പിക്കുന്നവൻ സനാതനധർമ്മം പ്രാപിക്കുന്നു; കൂടാതെ കൌരവരുടെ പ്രസിദ്ധ വംശത്തെ നിരന്തരം കീർത്തിക്കുന്നവൻ ശുദ്ധനാകുന്നു.

Verse 30

श्रावयेत महापुण्यं तस्य धर्म: सनातन: । कुरूणां प्रथितं वंशं कीर्तयन्‌ सततं शुचि:

ഈ മഹാപുണ്യമയ (മഹാഭാരത) ഗ്രന്ഥം പാരായണം ചെയ്യിക്കുകയും ശ്രവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ സനാതനധർമ്മം പ്രാപിക്കുന്നു. കുരുക്കളുടെ പ്രസിദ്ധ വംശത്തെ നിരന്തരം കീർത്തിക്കുന്നവൻ ശുദ്ധനാകുന്നു.

Verse 31

वंशमाप्रोति विपुलं लोके पूज्यतमो भवेत्‌ । यो<थीते भारतं पुण्यं ब्राह्मणो नियतव्रत:

നിയതവ്രതനായ ബ്രാഹ്മണൻ ഈ പുണ്യമയ ഭാരതം (മഹാഭാരതം) അധ്യയനം ചെയ്താൽ, അവൻ സമൃദ്ധമായ വംശം പ്രാപിക്കുകയും ലോകത്തിൽ അത്യന്തം പൂജ്യനാകുകയും ചെയ്യും.

Verse 32

चतुरो वार्षिकान्‌ मासान्‌ सर्वपापै: प्रमुच्यते । विज्ञेय:ः स च वेदानां पारगो भारतं पठन्‌

വർഷത്തിലെ നാല് മാസം നിരന്തരം ഭാരതം (മഹാഭാരതം) പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു. ഭാരതം പാരായണം ചെയ്യുന്നവനെ വേദങ്ങളുടെ പരതീരം കടന്നവൻ—വേദപാരംഗതൻ—എന്ന് അറിയണം.

Verse 33

देवा राजर्षयो ह्वात्र पुण्या ब्रह्मर्षयस्तथा । कीर्त्यन्ते धूतपाप्मान: कीर्त्यते केशवस्तथा

ഇവിടെ ദേവന്മാരെയും രാജർഷിമാരെയും, പാപം കഴുകിമാറ്റിയ പുണ്യാത്മാക്കളായ ബ്രഹ്മർഷിമാരെയും കീർത്തിക്കുന്നു; ഇതേ ഗ്രന്ഥത്തിൽ കേശവൻ (ശ്രീകൃഷ്ണൻ) തന്നെയും മഹിമയോടെ സ്തുതിക്കുന്നു.

Verse 34

भगवांक्षापि देवेशो यत्र देवी च कीर्त्यते | अनेकजननो यत्र कार्तिकेयस्य सम्भव:

ഇതിൽ ദേവേശ്വരനായ ഭഗവാൻ ശിവനെയും ദേവി പാർവതിയെയും കീര്ത്തിക്കുന്നു; കൂടാതെ അനേകം മാതാക്കളിലൂടെ ജനിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്ന കാർത്തികേയന്റെ ജനനപ്രസംഗവും ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നു।

Verse 35

ब्राह्मणानां गवां चैव माहात्म्य॑ यत्र कीर्त्यते । सर्वश्रुतिसमूहो5यं श्रोतव्यो धर्मबुद्धिभि:

ഇവിടെ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും പശുക്കളുടെയും മഹിമയും കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ മഹാഭാരതം സമസ്ത ശ്രുതികളുടെ സമാഹാരമാണ്; അതിനാൽ ധർമ്മബുദ്ധിയുള്ളവർ ഇതിനെ നിത്യം ശ്രവിക്കണം।

Verse 36

य इदं श्रावयेद्‌ विद्वान्‌ ब्राह्मणानिह पर्वसु । धूतपाप्मा जितस्वर्गो ब्रह्म गच्छति शाश्वतम्‌

പർവ്വദിനങ്ങളിൽ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഇതു ശ്രവിപ്പിക്കുന്ന പണ്ഡിതൻ പാപം കഴുകിനീക്കി; സ്വർഗ്ഗഫലം നേടി ഒടുവിൽ ശാശ്വത ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 37

(यस्तु राजा शृूणोतीदमखिलाम श्लुते महीम्‌ । प्रसूते गर्भिणी पुत्र॑ कन्या चाशु प्रदीयते ।।

ഈ മഹാഭാരതം ശ്രവിക്കുന്ന രാജാവ് സമസ്ത ഭൂമിയുടെ രാജഭോഗം അനുഭവിക്കുന്നു. ഗർഭിണി സ്ത്രീ ഇത് കേട്ടാൽ പുത്രനെ പ്രസവിക്കുന്നു; കന്യക കേട്ടാൽ അവൾക്ക് शीഘ്രം വിവാഹം നടക്കുന്നു. വ്യാപാരികളുടെ യാത്രകൾ സഫലമാകുന്നു; വീരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ വിജയം നേടുന്നു. അതിനാൽ ആസ്തികരും ദോഷദൃഷ്ടിവിഹീനരുമായ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നിത്യം ഇത് ശ്രവിപ്പിക്കണം; വേദവിദ്യയും വ്രതങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കി സ്നാതകരായ, വിജയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ക്ഷത്രിയർക്കും, ക്ഷത്രിയാശ്രിതരായി സ്വധർമ്മപരായണരായ വൈശ്യർക്കും ഇത് ശ്രവിപ്പിക്കണം।

Verse 38

अह्वा यदेन: क्रियते इन्द्रियर्मनसापि वा । ज्ञानादज्ञानतो वापि प्रकरोति नरश्न यत्‌

പകൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങളാലോ മനസ്സാലോ ഉണ്ടാകുന്ന പാപമാകട്ടെ, മനുഷ്യൻ അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ ചെയ്യുന്ന ഏതു പാപമാകട്ടെ—മഹാഭാരതാഖ്യാനം ശ്രവിക്കുന്ന മാത്രത്തിൽ അതെല്ലാം നശിക്കുന്നു।

Verse 39

तन्महाभारताख्यान श्रुत्वैव प्रविलीयते । भरतानां महज्जन्म महाभारतमुच्यते

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—‘മഹാഭാരതം’ എന്ന ഈ മഹാഖ്യാനം കേൾക്കുന്നതുമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ പാപം ലയിച്ചുപോകുന്നു. ഭാരതവംശത്തിന്റെ മഹത്തായ ജന്മവൃത്താന്തവും വംശചരിത്രവും ഇതിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നതിനാൽ ഇതിനെ “മഹാഭാരതം” എന്നു വിളിക്കുന്നു.

Verse 40

निरुक्तमस्य यो वेद सर्वपापै: प्रमुच्यते । भरतानां यतश्नायमितिहासो महाद्भुत:

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഈ കൃതിയുടെ ‘നിരുക്തം’ അഥവാ വ്യുത്പത്തിസഹിതമായ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം അറിയുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തനാകുന്നു. ഇത് ഭാരതവംശത്തിന്റെ മഹത്തും അത്ഭുതകരവുമായ ഇതിഹാസമാണ്; അതിനാൽ ഇതിന്റെ നിത്യപാരായണം മനുഷ്യരെ ഗുരുതര പാപങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും മോചിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 41

महतो होनसो मर्त्यान्‌ मोचयेदनुकीर्तित: । त्रिभिर्वर्षलब्धकाम: कृष्णद्वैपायनो मुनि:

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഈ മഹാഖ്യാനം അനുകീർത്തിച്ച് പാരായണം ചെയ്താൽ മർത്ത്യർ മഹാപാപങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും മോചിതരാകും. മুনি കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ) മൂന്നു വർഷംകൊണ്ട് തന്റെ അഭിലാഷം സഫലമാക്കി ഈ ഗ്രന്ഥം പൂർത്തിയാക്കി.

Verse 42

नित्योत्थित: शुचि: शक्तो महाभारतमादित: । तपो नियममास्थाय कृतमेतन्महर्षिणा

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—മഹർഷി (വ്യാസൻ) നിത്യം പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ്, ശുചിയായി, ശേഷിയോടെ, ആദ്യം മുതൽ മഹാഭാരതരചനയിൽ ഏർപ്പെട്ടു. തപസ്സും നിയമാനുഷ്ഠാനവും ആശ്രയിച്ചാണ് ആ മഹർഷി ഈ ഗ്രന്ഥം രചിച്ചത്.

Verse 43

तस्मान्नियमसंयुक्तै: श्रोतव्य॑ ब्राह्मणैरिदम्‌ । कृष्णप्रोक्तामिमां पुण्यां भारतीमुत्तमां कथाम्‌

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അതുകൊണ്ട് നിയമാനുഷ്ഠാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ബ്രാഹ്മണർ ഇത് ശ്രവിക്കണം—കൃഷ്ണൻ (വ്യാസൻ) പ്രസ്താവിച്ച ഈ പുണ്യദായിനിയായ, അത്യുത്തമമായ ‘ഭാരതീ’ കഥ.

Verse 44

श्रावयिष्यन्ति ये विप्रा ये च श्रोष्यन्ति मानवा: । सर्वथा वर्तमाना वै न ते शोच्या: कृताकृतैः

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഈ ആഖ്യാനം പാരായണം ചെയ്ത് കേൾപ്പിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണരും, അത് ശ്രവിക്കുന്ന മനുഷ്യരും—ലൗകിക പ്രവർത്തികളിൽ എങ്ങനെയായാലും ഏർപ്പെട്ടിരുന്നാലും—‘ചെയ്തത്’ ‘ചെയ്യാത്തത്’ എന്ന ചിന്തകളാൽ ശോകിക്കപ്പെടേണ്ടവർ അല്ല.

Verse 45

नरेण धर्मकामेन सर्व: श्रोतव्य इत्यपि । निखिलेनेतिहासो5यं ततः सिद्धिमवाप्रुयात्‌

ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ഈ സമഗ്ര ഇതിഹാസം—ഈ പൂർണ്ണ മഹാഭാരതം—മുഴുവനായും ശ്രവിക്കണം; പൂർണ്ണ ശ്രവണത്തിലൂടെ അവൻ സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 46

नतां स्वर्गगतिं प्राप्य तुष्टिं प्राप्रोति मानव: । यां श्रुत्वैव महापुण्यमितिहासमुपा श्वुते

ഈ മഹാപുണ്യദായക ഇതിഹാസം കേവലം ശ്രവിച്ചതിനാൽ മനുഷ്യന് ലഭിക്കുന്ന തൃപ്തി, സ്വർഗ്ഗലോകം പ്രാപിച്ചാലും ലഭിക്കുകയില്ല.

Verse 47

शृण्वज्छाद्ध: पुण्यशील: श्रावयंश्वेदमद्भुतम्‌ । नर: फलमवाप्रोति राजसूयाश्ब॒मेधयो:,जो पुण्यात्मा मनुष्य श्रद्धापूर्वक इस अद्भुत इतिहासको सुनता और सुनाता है, वह राजसूय तथा अश्वमेध यज्ञका फल पाता है

ശ്രദ്ധയോടെ, പുണ്യശീലനായി ഈ അത്ഭുത ഇതിഹാസം ശ്രവിക്കുകയും മറ്റുള്ളവർക്ക് ശ്രാവയിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ രാജസൂയവും അശ്വമേധവും എന്ന യാഗങ്ങളുടെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 48

यथा समुद्रो भगवान्‌ यथा मेरुमहागिरि: | उभौ ख्यातौ रत्ननिधी तथा भारतमुच्यते

മഹിമയുള്ള സമുദ്രവും മഹാഗിരിയായ മേരുവും—ഇരുവരും രത്നനിധികളായി പ്രസിദ്ധമായതുപോലെ, ഭാരതവും രത്നസമാനമായ കഥകളും ഉപദേശങ്ങളും നിറഞ്ഞ നിധിയെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 49

इदं हि वेद: समितं पवित्रमपि चोत्तमम्‌ | श्रव्यं श्रुतिसुखं चैव पावनं शीलवर्धनम्‌

ഈ മഹാഭാരതം വേദസമം പവിത്രവും ഉത്തമവും ആകുന്നു. ഇത് ശ്രവിക്കേണ്ടതുമാത്രമല്ല, ശ്രവിക്കുമ്പോൾ കാതുകൾക്ക് സുഖം നൽകുന്നതുമാണ്. ഇതിന്റെ ശ്രവണത്താൽ അന്തഃകരണം ശുദ്ധമാകുകയും ഉത്തമ ശീല-സ്വഭാവം വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 50

य इदं भारतं राजन्‌ वाचकाय प्रयच्छति । तेन सर्वा मही दत्ता भवेत्‌ सागरमेखला,राजन्‌! जो वाचकको यह महाभारत दान करता है, उसके द्वारा समुद्रसे घिरी हुई सम्पूर्ण पृथ्वीका दान सम्पन्न हो जाता है

രാജാവേ! ഈ മഹാഭാരതം വാചകനു (പാരായണം ചെയ്ത് വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുന്നവനു) ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, സമുദ്രമേഖലയായ സമസ്ത ഭൂമിയും ദാനം ചെയ്തതുപോലെ പുണ്യം സമ്പാദിക്കുന്നു.

Verse 51

पारिक्षितकथां दिव्यां पुण्याय विजयाय च । कथ्यमानां मया कृत्स्नां शृणु हर्षकरीमिमाम्‌,जनमेजय! मेरे द्वारा कही हुई इस आनन्ददायिनी दिव्य कथाको तुम पुण्य और विजयकी प्राप्तिके लिये पूर्णरूपसे सुनो

ജനമേജയാ! പുണ്യവും വിജയവും ലഭിക്കേണ്ടതിനായി, ഞാൻ പറയുന്ന ഈ ഹർഷകരമായ ദിവ്യമായ പാരിക്ഷിതകഥ മുഴുവനായും ശ്രവിക്കൂ.

Verse 52

त्रिभिववर्ष: सदोत्थायी कृष्णद्वैपायनो मुनि: । महाभारतमाख्यानं कृतवानिदमद्धुतम्‌

പ്രതിദിനം പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ്, മുനി കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ) ഈ അത്ഭുതമായ മഹാഭാരതാഖ്യാനം രചിച്ചു; മൂന്നു വർഷത്തിനകം അത് പൂർത്തിയാക്കി.

Verse 53

धर्मे चार्थे च कामे च मोक्षे च भरतर्षभ । यदिहास्ति तदन्यत्र यन्नेहास्ति न तत्‌ क्वचित्‌

ഭരതവൃഷഭാ! ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഇവിടെ ഉള്ളത് മറ്റിടങ്ങളിലും ഉണ്ട്; ഇവിടെ ഇല്ലാത്തത് എവിടെയും ഇല്ല.

Verse 62

इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि अंशावतरणपर्वणि महाभारतप्रशंसायां द्विषष्टितमो5 ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपर्वके अन्तर्गत अंशावतरणपर्वमें महाभारतप्रशंसाविषयक बासठवाँ अध्याय पूरा हुआ

ഇങ്ങനെ ശ്രീമഹാഭാരതത്തിലെ ആദിപർവത്തിനകത്തെ അംശാവതരണപർവത്തിൽ മഹാഭാരതപ്രശംസാവിഷയകമായ അറുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।