Adhyaya 178

Verse 1

इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपव॑ीके अन्तर्गत चैत्ररथपर्वमें वसिष्ठचरित्रके प्रसंगें सौदासको पुत्र-प्राप्तिविषयक एक सौ छिह्वत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १७६ ॥/ ऑपन--माज बक। अकाल सप्तसप्तत्याधेकशततमोब< ध्याय: शक्तिपुत्र पपशरका जन्म और पिताकी हाल सुनकर कुपित हुए पराशरको शान्त करनेके लिये वसिष्ठजीका उन्हें और्वोपाख्यान सुनाना गन्धर्व उवाच आश्रमस्था तत: पुत्रमदृश्यन्ती व्यजायत । शक्ते: कुलकरं राजन्‌ द्वितीयमिव शक्तिनम्‌

ഗന്ധർവ്വൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം ആശ്രമത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന അദൃശ്യന്തീ ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു, ഹേ രാജൻ; അവൻ ശക്തിയുടെ കുലം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവൻ, രണ്ടാമത്തെ രൂപത്തിൽ ശക്തി മുനിയെന്നപോലെ തന്നെയായിരുന്നു.

Verse 2

जातकर्मादिकास्तस्य क्रिया: स मुनिसत्तम: । पौत्रस्य भरतश्रेष्ठ चकार भगवान्‌ स्वयम्‌,भरतश्रेष्ठ! मुनिवर भगवान्‌ वसिष्ठने स्वयं अपने पौत्रके जातकर्म आदि संस्कार किये

ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! ആ മുനിശ്രേഷ്ഠനും പൂജ്യനുമായ ഭഗവാൻ വസിഷ്ഠൻ സ്വയം തന്റെ പൗത്രനു ജാതകർമ്മം മുതലായ എല്ലാ നിർദ്ദേശിത സംസ്കാരങ്ങളും നിർവഹിച്ചു.

Verse 3

परासु: स यतस्तेन वसिष्ठ: स्थापितो मुनि: । गर्भस्थेन ततो लोके पराशर इति स्मृतः

ആ ബാലൻ ഗർഭസ്ഥനായിരിക്കെ തന്നെ മരണനിശ്ചയം (പരാസു) ചെയ്ത വസിഷ്ഠ മുനിയെ തടഞ്ഞു ജീവിതത്തിൽ നിലനിർത്തി; അതുകൊണ്ട് ലോകത്തിൽ അവൻ ‘പരാശരൻ’ എന്ന പേരിൽ സ്മരിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 4

अमन्यत स धर्मात्मा वसिष्ठ पितरं मुनि: । जन्मप्रभृति तस्मिंस्तु पितरीवान्ववर्तत,धर्मात्मा पराशर मुनि वसिष्ठको ही अपना पिता मानते थे और जन्मसे ही उनके प्रति पितृभाव रखते थे

ധർമ്മാത്മനായ ആ മുനി വസിഷ്ഠനെ തന്നെ പിതാവായി കരുതി; ജനനം മുതലേ അദ്ദേഹത്തോടു പിതാവിനോടെന്നപോലെ തന്നെ പെരുമാറി.

Verse 5

स तात इति विप्रर्षिवसिष्ठं प्रत्यभाषत । मातु: समक्ष कौन्तेय अदृश्यन्त्या: परंतप,परंतप कुन्तीकुमार! एक दिन ब्रह्मर्षि पराशरने अपनी माता अदृश्यन्तीके सामने ही वसिष्ठजीको “तात” कहकर पुकारा

ഹേ കൗന്തേയ, പരന്തപാ! ഒരു ദിവസം ബ്രഹ്മർഷി പരാശരൻ തന്റെ മാതാവ് അദൃശ്യന്തിയുടെ സന്നിധിയിൽ തന്നെ വിപ്രർഷി വസിഷ്ഠനെ ‘താത’ എന്നു വിളിച്ചു.

Verse 6

तातेति परिपूर्णार्थ तस्य तन्मधुरं वच: । अदृश्यन्त्यश्रुपूर्णाक्षी शृण्वती तमुवाच ह,बेटेके मुखसे परिपूर्ण अर्थका बोधक “तात” यह मधुर वचन सुनकर अदृश्यन्तीके नेत्रोमें आँसू भर आये और वह उससे बोली--

അവന്റെ വായിൽ നിന്നുയർന്ന പരിപൂർണ്ണാർത്ഥമുള്ള മധുരവചനം ‘താത’ എന്നു കേട്ടപ്പോൾ അദൃശ്യന്തിയുടെ കണ്ണുകൾ കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞു; കേൾക്കവേ അവൾ അവനോടു പറഞ്ഞു.

Verse 7

मा तात तात तातेति ब्रूहोनं पितरं पितु: । रक्षसा भक्षितस्तात तव तातो वनान्तरे

ഗന്ധർവൻ പറഞ്ഞു—“മകനേ, ‘താതാ താതാ’ എന്ന് വിളിക്കരുത്; ഇദ്ദേഹം നിന്റെ താതനല്ല, നിന്റെ പിതാവിന്റെ പിതാവാണ്. അയ്യോ വത്സാ! വനാന്തരത്തിൽ നിന്റെ പിതാവിനെ ഒരു രാക്ഷസൻ ഭക്ഷിച്ചു.”

Verse 8

मन्यसे यं तु तातेति नैष तातस्तवानघ । आर्य एष पिता तस्य पितुस्तव यशस्विन:,“अनघ! तुम जिन्हें तात मानते हो, ये तुम्हारे तात नहीं हैं। ये तो तुम्हारे यशस्वी पिताके भी पूजनीय पिता हैं!

ഗന്ധർവൻ പറഞ്ഞു—“അനഘാ! നീ ‘താത’ എന്നു കരുതുന്നവൻ നിന്റെ പിതാവല്ല; അവൻ നിന്റെ യശസ്വിയായ പിതാവിന്റെ പൂജ്യനായ പിതാവാണ്.”

Verse 9

स एवमुक्तो दु:खार्त: सत्यवागृषिसत्तम: । सर्वलोकविनाशाय मतिं चक्रे महामना:,माताके यों कहनेपर सत्यवादी मुनिश्रेष्ठ महामना पराशर दुःखसे आतुर हो उठे। उन्होंने उसी समय सब लोकोंको नष्ट कर डालनेका विचार किया

ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ സത്യവാകനായ ഋഷിശ്രേഷ്ഠൻ മഹാമനസ് ദുഃഖത്തിൽ വിങ്ങി; അന്നേ നിമിഷം സർവ്വലോകനാശത്തിനുള്ള തീരുമാനം മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ചു.

Verse 10

तं॑ तथा निश्चितात्मानं स महात्मा महातपा: । ऋषिर्त्रह्मविदां श्रेष्ठो मैत्रावरुणिरन्त्यधी:

അവനെ ഇങ്ങനെ ദൃഢനിശ്ചയത്തിലും ആത്മനിയന്ത്രണത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ, മഹാതപസ്വിയും മഹാത്മാവുമായ—ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനും സൂക്ഷ്മബുദ്ധിയുമായ മൈത്രാവരുണി ഋഷി—(അവനെ അഭിമുഖീകരിച്ചു).

Verse 11

वसिष्ठ उवाच कृतवीर्य इति ख्यातो बभूव पृथिवीपति:

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—“വത്സാ! ഈ ഭൂമിയിൽ കൃതവീര്യൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.”

Verse 12

याज्यो वेदविदां लोके भृगूणां पार्थिवर्षभ: । स तानग्रभुजस्तात धान्येन च धनेन च

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—വത്സാ! വേദവിദ്വാന്മാരുടെ ലോകത്തിൽ കൃതവീര്യൻ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ഒരു നൃപശ്രേഷ്ഠൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; രാജാക്കന്മാരിൽ വൃഷഭസമൻ. അവൻ ഭൃഗുവംശീയ വേദജ്ഞ ബ്രാഹ്മണരുടെ യജമാനനായിരുന്നു. സോമയാഗം നടത്തി, യാഗാന്തത്തിൽ ആ അഗ്രഭോജി ഭാര്ഗവന്മാർക്ക് ധാന്യവും ധനവും ധാരാളമായി നൽകി അവരെ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.

Verse 13

सोमान्ते तर्पयामास विपुलेन विशाम्पति: । तस्मिन्‌ नृपतिशार्दूले स्वर्यातेडथ कथंचन

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—സോമയാഗത്തിന്റെ അവസാനം ആ ജനാധിപൻ ധാരാളം ദാനങ്ങളാൽ (പുരോഹിത) ഭാര്ഗവരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി. പിന്നെ നൃപതിശാർദൂലനായ കൃതവീര്യൻ സ്വർഗ്ഗസ്ഥനായതോടെ, ഏതോ സാഹചര്യവശാൽ അവന്റെ വംശജർക്കു ധനാവശ്യകത ഉണ്ടായി. ഭൃഗുവംശീയരുടെ പക്കൽ ധനം ഉണ്ടെന്നറിഞ്ഞ് ആ രാജപുത്രന്മാർ എല്ലാവരും ആ ശ്രേഷ്ഠ ഭാര്ഗവരുടെ അടുക്കൽ യാചകരായി ചെന്നു. അപ്പോൾ ചില ഭാര്ഗവർ തങ്ങളുടെ അക്ഷയധനം ഭൂമിയിൽ മറച്ചു വെച്ചു.

Verse 14

बभूव तत्कुलेयानां द्रव्यकार्यमुपस्थितम्‌ । भगूणां तु धन ज्ञात्वा राजान: सर्व एव ते

അപ്പോൾ ആ കുലത്തിലെ വംശജർക്കു ധനാവശ്യകത ഉണ്ടായി. ഭൃഗുവംശീയരുടെ പക്കൽ ധനം ഉണ്ടെന്നറിഞ്ഞ് അവർ എല്ലാവരും ആ ശ്രേഷ്ഠ ഭാര്ഗവ ബ്രാഹ്മണരുടെ അടുക്കൽ യാചകരായി ചെന്നു.

Verse 15

याचिष्णवो5भिजममुस्तांस्ततो भार्गवसत्तमान्‌ | भूमौ तु निदधु: केचिद्‌ भूगवों धनमक्षयम्‌

യാചകരായി അവർ ആ ശ്രേഷ്ഠ ഭാര്ഗവരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു; എന്നാൽ ഭൃഗുവംശീയരിൽ ചിലർ തങ്ങളുടെ അക്ഷയധനം ഭൂമിയിൽ മറച്ചു വെച്ചു.

Verse 16

ददुः केचिद्‌ द्विजातिभ्यो ज्ञात्वा क्षत्रियतो भयम्‌ | भृगवस्तु ददुः केचित्‌ तेषां वित्तं यथेप्सितम्‌

ചിലർ ക്ഷത്രിയഭയം മനസ്സിലാക്കി തങ്ങളുടെ ധനം ദ്വിജന്മാർക്ക് (ബ്രാഹ്മണർക്കു) ഏല്പിച്ചു; ഭൃഗുവംശീയരിൽ ചിലർ ആ ക്ഷത്രിയർക്കു അവർ ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ ധനവും നൽകി.

Verse 17

क्षत्रियाणां तदा तात कारणान्तरदर्शनात्‌ । ततो महीतल तात क्षत्रियेण यदृच्छया

Vasiṣṭha said: “Dear child, considering other intervening reasons at that time, they granted wealth to the Kṣatriyas. Then, on the surface of the earth, a certain Kṣatriya, by sheer chance while digging, discovered treasure buried in the house of a Bhṛgu-descendant. Thereupon the foremost Kṣatriyas assembled together and examined that wealth.”

Verse 18

खनताधिगतं वित्तं केनचिद्‌ भुगुवेश्मनि । तद्‌ वित्त ददृशु: सर्वे समेता: क्षत्रियर्षभा:

Vasiṣṭha said: “While digging, someone came upon buried wealth in the house of a Bhṛgu-descendant. Then all the foremost Kṣatriyas assembled together and examined that treasure.”

Verse 19

अवमन्य ततः क्रोधाद्‌ भृगूंस्ताउछरणागतान्‌ | निजषघ्नु: परमेष्वासा: सर्वास्तान्‌ निशितै: शरै:

Verse 20

आगर्भादवकृन्तन्तश्वेरु: सर्वा वसुन्धराम्‌ । तत उच्छिद्यमानेषु भृगुष्वेवं भयात्‌ तदा

Vasiṣṭha said: ‘Slaying even those still in the womb, the Kṣatriyas roamed over the whole earth. Then, as the Bhṛgus were being cut down in this manner, their women—terrified—hid themselves in the Himalaya’s hard-to-reach caves.’ The passage frames the violence as rage-driven and indiscriminate, highlighting the ethical collapse that occurs when vengeance overrides restraint, and setting up the counter-movement of preservation of lineage through fearful concealment.

Verse 21

भगुपत्न्यो गिरिं दुर्ग हिमवन्तं प्रपेदिरे । तासामन्यतमा गर्भ भयाद्‌ दश्ने महौजसम्‌

Vasiṣṭha said: The wives of the Bhṛgus fled to the mountain fastnesses of the Himālaya. Among them, one woman, terrified, concealed her mighty, radiant embryo by placing it within a cleft made in her thigh—an audacious act undertaken to preserve and continue her husband’s lineage. When the news of that hidden pregnancy became known, a certain brāhmaṇa woman, overcome by fear, hurried alone to the kṣatriyas and informed them. Thereupon those wrath-blinded kṣatriyas, intent on destroying even the unborn heirs, went there to kill the child in the womb.

Verse 22

ऊरुणैकेन वामोरुर्भ्तु: कुलविवृद्धये । तद्‌ गर्भमुपलभ्याशु ब्राह्मणी या भयार्दिता

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—‘വാമോരു’ എന്ന ആ സ്ത്രീ ഭർത്താവിന്റെ വംശവർദ്ധനയ്ക്കായി ഒരു തുടയുടെ ആശ്രയത്തിൽ തന്നെ ആ ധൈര്യകർമ്മം ചെയ്തു. എന്നാൽ ആ ഗർഭവിവരം വേഗത്തിൽ വെളിവായപ്പോൾ, ഭയാർത്തയായ ഒരു ബ്രാഹ്മണീ ഒറ്റയ്ക്കായി ക്ഷത്രിയരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു വാർത്ത അറിയിച്ചു. അതുകേട്ട് ആ ക്ഷത്രിയർ ഗർഭസ്ഥ ശിശുവിനെ കൊല്ലാൻ ഉത്സുകരായി അവിടേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 23

गत्वैका कथयामास क्षत्रियाणामुपद्नरे । ततस्ते क्षत्रिया जम्मुस्तं गर्भ हन्तुमुद्यता:

അപ്പോൾ ഒരു സ്ത്രീ ഒറ്റയ്ക്കായി ചെന്നു ക്ഷത്രിയരുടെ സന്നിധിയിൽ ആ കാര്യം അറിയിച്ചു. അതുകേട്ട് അവർ ആ ഗർഭത്തെ കൊല്ലാൻ ഉത്സുകരായി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 24

ददृशु््राह्मणीं तेडथ दीप्यमानां स्वतेजसा । अथ गर्भ: स भित्त्वोरुं ब्राह्माण्या निर्जागम ह

അപ്പോൾ അവർ ആ ബ്രാഹ്മണിയെ സ്വതേജസ്സാൽ ദീപ്തിമാനയായി കണ്ടു. അതേ നിമിഷം അവളുടെ ഗർഭസ്ഥ ശിശു അവളുടെ തുട പിളർത്തി പുറത്തുവന്നു.

Verse 25

मुष्णन्‌ दृष्टी: क्षत्रियाणां मध्याह्न इव भास्कर: | ततकश्नक्षुविहीनास्ते गिरिदुर्गेषु बच्रमु:

മധ്യാഹ്നത്തിലെ ഭാസ്കരനെപ്പോലെ, പ്രത്യക്ഷമായ ഉടൻ തന്നെ ആ തേജസ്വി ശിശു തന്റെ പ്രഭയാൽ ക്ഷത്രിയരുടെ ദൃഷ്ടി കവർന്നു. അപ്പോൾ അവർ അന്ധരായി പർവ്വതദുർഗങ്ങളിലെയും കഠിനപ്രദേശങ്ങളിലെയും വഴികളിൽ ദിശതെറ്റി അലഞ്ഞു.

Verse 26

ततस्ते मोहमापन्ना राजानो नष्टदृष्टय: । ब्राह्मणीं शरणं जममुर्दृष्ट्यूर्थ तामनिन्दिताम्‌

അപ്പോൾ ആ രാജാക്കന്മാർ മോഹത്തിലാഴ്ന്ന് ദൃഷ്ടി നഷ്ടപ്പെട്ടവരായി, വീണ്ടും ദൃഷ്ടി ലഭിക്കുവാൻ ആ അനിന്ദ്യയായ ബ്രാഹ്മണിയുടെ ശരണം തേടി ചെന്നു.

Verse 27

ऊचुश्चैनां महाभागां क्षत्रियास्ते विचेतस: । ज्योतिः प्रहीणा दु:खार्ता: शान्तार्चिष इवाग्नय:

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ മയങ്ങിയിരുന്ന ആ ക്ഷത്രിയർ മഹാഭാഗ്യവതിയായ ആ ദേവിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു. കണ്ണുകളുടെ ജ്യോതി നഷ്ടപ്പെട്ടും ദുഃഖത്തിൽ പീഡിതരുമായ അവർ, ജ്വാലകൾ അണഞ്ഞ അഗ്നികളെപ്പോലെ തോന്നി. ദുരിതത്തിൽ കരുണ യാചിച്ച് അവർ പറഞ്ഞു—“ദേവി! നിങ്ങളുടെ കൃപയാൽ ഞങ്ങൾക്ക് വീണ്ടും ദൃഷ്ടി ലഭിക്കട്ടെ; അപ്പോൾ ഈ ക്ഷത്രിയസംഘം മടങ്ങിപ്പോകും. അല്പം വിശ്രമിച്ച് ഞങ്ങൾ പാപകർമ്മികൾ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ഈ സ്ഥലം വിട്ടുപോകാം.”

Verse 28

भगवत्या: प्रसादेन गच्छेत्‌ क्षत्र॑ं सचक्षुषम्‌ । उपारम्य च गच्छेम सहिता: पापकर्मिण:

“ഭഗവതിയുടെ പ്രസാദത്താൽ ഈ ക്ഷത്രിയസംഘം ദൃഷ്ടി വീണ്ടെടുത്തു പോകട്ടെ. പിന്നെ അല്പം വിശ്രമിച്ച് ഞങ്ങൾ പാപകർമ്മികൾ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് പുറപ്പെടാം.”

Verse 29

सपुत्रा त्वं प्रसाद नः कर्तुमहसि शोभने । पुनर्दृष्टिप्रदानेन राज्ञ: संत्रातुमहिसि,'शोभने! तुम अपने पुत्रके साथ हम सबपर प्रसन्न हो जाओ और पुन: नूतन दृष्टि देकर हम सभी राजपुत्रोंकी रक्षा करो”

“ഹേ ശോഭനേ! പുത്രനോടുകൂടി ഞങ്ങളോടു പ്രസന്നയാകുക. വീണ്ടും ദൃഷ്ടി ദാനം ചെയ്ത് രാജാവിനെ രക്ഷിക്കണം; അതുവഴി ഈ രാജകുമാരന്മാരും സംരക്ഷിതരാകും.”

Verse 103

वसिष्ठो वारयामास हेतुना येन तच्छूणु । उनके मनका ऐसा निश्चय जान ब्रह्मवेत्ताओंमें श्रेष्ठ महातपस्वी

വസിഷ്ഠൻ ഏതു കാരണത്താൽ അവനെ തടഞ്ഞുവോ, അത് കേൾക്കുക.

Verse 177

इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि चैत्ररथपर्वण्यौवोपाख्याने सप्तसप्तत्यधिकशततमो<ध्याय:

ഇങ്ങനെ ശ്രീമഹാഭാരതത്തിന്റെ ആദിപർവത്തിലെ ചൈത്രരഥപർവാന്തർഗത ഔവോപാഖ്യാനത്തിൽ നൂറ്റി എഴുപത്തെട്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.