Adhyaya 166
Kalmāṣapāda’s Encounter with Śakti and the Escalation of the Vasiṣṭha–Viśvāmitra Feud (कल्माषपाद–शक्ति प्रसङ्गः)
Upa-parva: Vasiṣṭha–Viśvāmitra-vaira (Kalmāṣapāda–Śakti episode)
A Gandharva narrates the account of King Kalmāṣapāda of the Ikṣvāku line. While hunting, the king—hungry and thirsty—meets Śakti, the eminent son of Vasiṣṭha, on a narrow path. The king orders the ascetic to move aside; Śakti answers with conciliatory speech yet remains on the ‘path of dharma,’ refusing to yield. In anger and pride, the king strikes him with a whip. The affront triggers a curse: Kalmāṣapāda is condemned to become a ‘puruṣāda,’ driven to consume human flesh and to wander as a source of fear. The narrative then ties this to the broader Viśvāmitra–Vasiṣṭha rivalry: Viśvāmitra approaches, perceives the situation, and through command and the curse’s momentum causes a rākṣasa named Kiṃkara to enter the king, intensifying the destructive disposition. Later, a hungry brāhmaṇa requests meat; the king promises food, but his cook cannot find animal meat and is repeatedly instructed—under the king’s possession—to provide human flesh. The brāhmaṇa, with siddha insight, rejects the offering as unfit and reiterates the curse, strengthening it. The possessed king retaliates by killing and consuming Śakti, and subsequently the rākṣasa consumes Vasiṣṭha’s hundred sons. Vasiṣṭha, overwhelmed by grief, attempts self-destruction—leaping from Meru, entering fire, and sinking into the sea—yet survives each attempt, returning exhausted to his āśrama. The chapter functions as an ethical case-study on arrogance, the performative power of speech, and the compounding effects of rivalry on social order.
Chapter Arc: एक आगन्तुक ब्राह्मण-गाथा के रूप में कथा खुलती है: महातपा ऋषि गङ्गाद्वार की ओर जाते हैं, जहाँ एक अप्सरा घृताची का दृश्य अनायास ही एक महान् वंश-प्रसंग का बीज बो देता है। → गङ्गातट पर वायु के वेग से घृताची का वस्त्र खिसकता है; ऋषि के मन में क्षणिक काम-उद्रेक उठता है और उसी से द्रोण के जन्म का कारण बनता है। आगे वही द्रोण अस्त्र-विद्या की पूर्णता हेतु गुरु से ‘सम्पूर्ण अस्त्र, उनके प्रयोग और संहार’ की याचना करता है—ज्ञान की भूख के साथ भविष्य की कठोरता भी बढ़ती जाती है। → द्रोण और पाञ्चालराज द्रुपद का सख्य-प्रतिज्ञा से बँधना—‘सख्यं तदेव भवतु शश्वद्’—और उसी के भीतर छिपा असमानता का बीज: एक ब्राह्मण-शिष्य और एक राजकुमार की मित्रता, जो समय के साथ परीक्षा माँगती है। → दोनों अपने-अपने पथ पर लौटते हैं; पर द्रुपद के हृदय में द्रोण के प्रति ‘असत्कार’ की स्मृति टिक जाती है—अपमान का काँटा क्षणभर भी नहीं निकलता, और वही भविष्य के वैर का आधार बनता है। → द्रुपद के मन में पलता अपमान और द्रोण की अस्त्र-सम्पन्नता—दोनों मिलकर आने वाले प्रतिशोध की छाया डालते हैं: यह मित्रता कब और कैसे शत्रुता में बदलेगी?
Shlokas
Verse 1
अपन प्रा बछ। अं क्ाज पज्चषष्टर्याधेकशततमो< ध्याय: द्रोणके द्वारा द्रपदके अपमानित होनेका वृत्तान्त ब्राह्मण उवाच गड्जद्वारं प्रति महान् बभूवर्षिमहातपा: । भरद्वाजो महाप्राज्ञ: सततं संशितव्रतः
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ഗംഗാദ്വാരത്തിനടുത്ത് ഭരദ്വാജൻ എന്ന മഹാതപസ്വിയായ മഹർഷി വസിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം മഹാപ്രാജ്ഞനും നിത്യവും കഠിനവ്രതങ്ങളിൽ സ്ഥിരനുമായിരുന്നു।
Verse 2
सोअभिषेक्तुं गतो गड्ां पूर्वमेवागतां सतीम् । ददर्शाप्सरसं तत्र घृताचीमाप्लुतामृषि:
ഋഷി സ്നാനത്തിനായി ഗംഗയിലേക്കു പോയി. അവിടെ മുമ്പേ എത്തിയിരുന്ന അപ്സരസായ ഘൃതാചിയെ ജലത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കണ്ടു।
Verse 3
तस्या वायुर्नदीतीरे वसन॑ व्यहरत् तदा । अपकृष्टाम्बरां दृष्टवा तामृषिश्चकमे तदा
അവൾ നദീതീരത്ത് നിന്നു വസ്ത്രം മാറ്റുമ്പോൾ, അന്നേരം കാറ്റ് അവളുടെ വസ്ത്രം പറത്തിക്കളഞ്ഞു. വസ്ത്രം നീങ്ങിയതോടെ അവളെ നിർവസ്ത്രയായി കണ്ട ഋഷിയുടെ മനസ്സിൽ അവളെ നേടുവാനുള്ള കാമന ഉദിച്ചു।
Verse 4
तस्यां संसक्तमनस: कौमारब्रह्मचारिण: । चिरस्य रेतश्नस्कन्द तदृषिद्रोण आदधे
ഭരദ്വാജൻ കൗമാരകാലം മുതൽ ദീർഘകാലം ബ്രഹ്മചര്യം പാലിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, ഘൃതാചിയിലേക്കു മനസ്സ് ആസക്തമായതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീര്യം സ്ഖലിച്ചു. അപ്പോൾ ആ ഋഷി അതിനെ ദ്രോണം (പാത്രം) എന്നതിൽ സൂക്ഷിച്ചു വെച്ചു।
Verse 5
ततः समभवद् द्रोण: कुमारस्तस्य धीमत:ः । अध्यगीष्ट स वेदांश्ष वेदाड़ानि च सर्वश:,उसीसे बुद्धिमान् भरद्वाजजीके द्रोण नामक पुत्र हुआ। उसने सम्पूर्ण वेदों और वेदांगोंका भी अध्ययन कर लिया
അനന്തരം ആ ധീമാനായ ഭാരദ്വാജന് ദ്രോണൻ എന്നൊരു പുത്രൻ ജനിച്ചു. അവൻ സമസ്ത വേദങ്ങളും എല്ലാ വേദാംഗങ്ങളും പൂർണ്ണമായി അഭ്യസിച്ചു.
Verse 6
भरद्वाजस्य तु सखा पृषतो नाम पार्थिव: । तस्यापि द्रुपदो नाम तदा समभवत् सुतः,पृषत नामके एक राजा भरद्वाज मुनिके मित्र थे। उन्हीं दिनों राजा पृषतके भी ट्रुपद नामक पुत्र हुआ
ഭാരദ്വാജന് പൃഷതൻ എന്നൊരു രാജാവ് സുഹൃത്തായിരുന്നു. അവനുമപ്പോൾ ദ്രുപദൻ എന്നൊരു പുത്രൻ ജനിച്ചു.
Verse 7
स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्षत: | चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभ:,क्षत्रियशिरोमणि पृषतकुमार द्रुपद प्रतिदिन भरद्वाज मुनिके आश्रमपर जाकर द्रोणके साथ खेलते और अध्ययन करते थे
ക്ഷത്രിയരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പൃഷതപുത്രൻ ദ്രുപദൻ നിത്യവും ആശ്രമത്തിലേക്ക് ചെന്നു ദ്രോണനോടൊപ്പം കളിക്കുകയും പഠിക്കുകയും ചെയ്തു.
Verse 8
ततस्तु पृषते5तीते स राजा द्रुपदो5भवत् | द्रोणोडपि राम॑ शुश्राव दित्सन्तं वसु सर्वश:
പൃഷതൻ അന്തരിച്ച ശേഷം ദ്രുപദൻ രാജാവായി. അതേസമയം ദ്രോണനും രാമൻ (പരശുരാമൻ) തന്റെ സമസ്ത ധനം ദാനം ചെയ്യുവാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവെന്ന് കേട്ടു.
Verse 9
वनं तु प्रस्थितं राम॑ं भरद्वाजसुतोब्रवीत् | आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजोत्तम
രാമൻ (പരശുരാമൻ) വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടുമ്പോൾ ഭാരദ്വാജപുത്രൻ പറഞ്ഞു—“ദ്വിജോത്തമാ! എന്നെ ദ്രോണൻ എന്നു അറിയുക; ധനം ആഗ്രഹിച്ചാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത്.”
Verse 10
राम उवाच शरीरमात्रमेवाद्य मया समवशेषितम् । अस्त्राणि वा शरीर वा ब्रह्मन्नेकतमं वृणु
രാമൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! ഇന്ന് എനിക്ക് ശേഷിക്കുന്നത് ഈ ശരീരമാത്രമാണ്. അതിനാൽ ഈ രണ്ടിൽ ഒന്നെണ്ണം തിരഞ്ഞെടുക്കുക— എന്റെ അസ്ത്രങ്ങളോ അല്ലെങ്കിൽ ഈ ശരീരമോ.
Verse 11
द्रोण उदाच अस्त्राणि चैव सर्वाणि तेषां संहारमेव च । प्रयोगं चैव सर्वेषां दातुमहति मे भवान्,द्रोण बोले--भगवन्! आप मुझे सम्पूर्ण अस्त्र तथा उन सबके प्रयोग और उपसंहारकी विधि भी प्रदान करें
ദ്രോണൻ പറഞ്ഞു— ഭഗവൻ! എനിക്ക് എല്ലാ അസ്ത്രങ്ങളും നൽകണമേ; അവയുടെ ഉപസംഹാര (തിരികെ വിളിക്കൽ) വിധിയും നൽകണമേ. ഓരോന്നിന്റെയും പ്രയോഗവിധിയും ഉപദേശിക്കണമേ.
Verse 12
ब्राह्मण उवाच तथेत्युक्त्वा ततस्तस्मै प्रददौ भूगुनन्दन: । प्रतिगृह्म तदा द्रोण: कृतकृत्यो&5भवत् तदा
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു— “തഥാസ്തു.” എന്ന് പറഞ്ഞ് ഭൃഗുനന്ദനനായ പരശുരാമൻ അവനു തന്റെ എല്ലാ അസ്ത്രങ്ങളും നൽകി. അവ സ്വീകരിച്ച ദ്രോണൻ അന്നേ നിമിഷം കൃതകൃത്യനായി.
Verse 13
सम्प्रह्ृष्टमना द्रोणो रामात् परमसम्मतम् । ब्रह्मास्त्रं समनुप्राप्य नरेष्वभ्यधिको5भवत्
ആനന്ദഭരിതമായ മനസ്സോടെ ദ്രോണൻ, രാമൻ (പരശുരാമൻ) നൽകിയ പരമ ബഹുമാനത്തോടെ, ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തിന്റെ ജ്ഞാനം നേടി; അതു ലഭിച്ചതോടെ മനുഷ്യരിൽ അവൻ അതിശ്രേഷ്ഠനായി.
Verse 14
ततो द्रुपदमासाद्य भारद्वाज: प्रतापवान् | अब्रवीत् पुरुषव्याप्र: सखायं विद्धि मामिति,तब पुरुषसिंह प्रतापी द्रोणने राजा द्रुपदके पास जाकर कहा--'राजन्! मैं तुम्हारा सखा हूँ, मुझे पहचानो”
അതിനുശേഷം പ്രതാപവാനായ ഭാരദ്വാജപുത്രൻ ദ്രോണൻ ദ്രുപദനെ സമീപിച്ച്, പുരുഷസിംഹംപോലെ പറഞ്ഞു— “രാജാവേ! എന്നെ നിന്റെ സഖാവെന്നു തിരിച്ചറിയുക.”
Verse 15
हुपद उवाच नाश्रोत्रिय: श्रोत्रियस्थ नारथी रथिन: सखा । नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्व किमिष्यते
ഹുപദൻ പറഞ്ഞു—ശ്രോത്രിയനല്ലാത്തവൻ ശ്രോത്രിയന്റെ സഹചാരിയാകുവാൻ യോഗ്യനല്ല; രഥിയല്ലാത്തവൻ യഥാർത്ഥ രഥിവീരന്റെ സുഹൃത്തുമല്ല. അതുപോലെ രാജാവല്ലാത്തവൻ രാജാവിന്റെ സൗഹൃദത്തിന് അർഹനുമല്ല. അങ്ങനെയിരിക്കെ നീ മുൻസൗഹൃദം എന്തിന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
Verse 16
ब्राह्मण उवाच स विनिश्ित्य मनसा पाज्चाल्यं प्रति बुद्धिमान | जगाम कुरुमुख्यानां नगरं नागसाह्नयम्
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ബുദ്ധിമാനായ ദ്രോണൻ പാഞ്ചാലരാജൻ ദ്രുപദനോടു പ്രതികാരം ചെയ്യുവാൻ മനസ്സിൽ തന്നെ നിശ്ചയിച്ചു; പിന്നെ കുരുപ്രമുഖരുടെ നഗരം, നാഗസാഹ്വയമായ ഹസ്തിനാപുരത്തിലേക്കു പോയി.
Verse 17
तस्मै पौत्रान् समादाय वसूनि विविधानि च । प्राप्ताय प्रददौ भीष्म: शिष्यान् द्रोणाय धीमते,वहाँ जानेपर बुद्धिमान द्रोणको नाना प्रकारके धन लेकर भीष्मजीने अपने सभी पौत्रोंको उन्हें शिष्यरूपमें सौंप दिया
അവിടെ എത്തിയ ഭീഷ്മൻ വിവിധവിധ ധനസമ്പത്തുകളോടുകൂടെ തന്റെ പൗത്രന്മാരെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്ന്, ധീമാനായ ദ്രോണാചാര്യനു അവരെല്ലാം ശിഷ്യരൂപത്തിൽ ഏല്പിച്ചു.
Verse 18
द्रोण: शिष्यांस्तत: पार्थानिदं वचनमब्रवीत् । समानीय तु ताज्शिष्यान् द्रपदस्यासुखाय वै
അപ്പോൾ ദ്രോണൻ ശിഷ്യന്മാരെയെല്ലാം—പ്രത്യേകിച്ച് പാർഥന്മാരെ—ഒരുമിച്ചു വിളിച്ചു ചേർത്ത്, ദ്രുപദനു ദുഃഖം വരുത്തുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
Verse 19
आचार्यवेतनं किंचिद् हृदि यद् वर्तते मम । कृतास्त्रैस्तत् प्रदेयं स्थात् तदृतं वदतानघा: । सोर्ड्जुनप्रमुखैरुक्तस्तथास्त्विति गुरुस्तदा
ആചാര്യൻ പറഞ്ഞു—“നിഷ്പാപ ശിഷ്യന്മാരേ! എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു ഗുരുദക്ഷിണയുടെ ആഗ്രഹമുണ്ട്. നിങ്ങൾ അസ്ത്രവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയാൽ അത് എനിക്കു നൽകേണ്ടതാണ്; അതിന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുക.” അപ്പോൾ അർജുനാദി പ്രമുഖ ശിഷ്യർ ഗുരുവിനോട്—“തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു.
Verse 20
यदा च पाण्डवा: सर्वे कृतास्त्रा: कृतनिश्चया: । ततो द्रोणोडब्रवीद् भूयो वेतनार्थमिदं वच:
പാണ്ഡവർ എല്ലാവരും അസ്ത്രവിദ്യയിൽ പൂർണ്ണപരിശീലനം നേടി, പ്രതിജ്ഞാപാലനത്തിൽ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ നിലകൊണ്ടപ്പോൾ, ദ്രോണാചാര്യൻ ഗുരുദക്ഷിണ കൈപ്പറ്റുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് വീണ്ടും ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।
Verse 21
पार्षतो द्रुपदो नामच्छत्रवत्यां नरेश्वर: । तस्मादाकृष्य तद् राज्यं मम शीघ्र प्रदीयताम्,“अहिच्छत्रा नगरीमें पृषतके पुत्र राजा ट्रपद रहते हैं। उनसे उनका राज्य छीनकर शीतघ्र मुझे अर्पित कर दो'
അഹിച്ഛത്രാ നഗരിയിൽ പൃഷതന്റെ പുത്രനായ ദ്രുപദൻ എന്നൊരു നരേശൻ ഉണ്ട്. അവന്റെ രാജ്യം പിടിച്ചെടുത്തു വേഗം എനിക്ക് സമർപ്പിക്കൂ।
Verse 22
(धार्तराष्ट्रश्न सहिता: पञ्चालान् पाण्डवा ययु: ।।
അപ്പോൾ പാണ്ഡുവിന്റെ അഞ്ചു പുത്രന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ ദ്രുപദനെ ജയിച്ച്, അവനെ മന്ത്രിമാരോടുകൂടി ബന്ധിച്ച് ദ്രോണന്റെ മുമ്പിൽ കൊണ്ടുവന്നു കാട്ടി।
Verse 23
(महेन्द्र इव दुर्धर्षो महेन्द्र इव दानवम् । महेन्द्रपुत्र: पाउचालं जितवानर्जुनस्तदा ।।
മഹേന്ദ്രപുത്രനായ അർജുനൻ അന്ന് മഹേന്ദ്രനെപ്പോലെ തന്നെ അജയ്യനായിരുന്നു. മഹേന്ദ്രൻ ദാനവാധിപനെ ജയിച്ചതുപോലെ, അർജുനൻ പാഞ്ചാലരാജനെ കീഴടക്കി. അമിതതേജസ്സുള്ള ഫാൽഗുനന്റെ ആ മഹാപരാക്രമം കണ്ട യജ്ഞസേനന്റെ ബന്ധുക്കൾ എല്ലാവരും വിസ്മയിച്ചു—“വീര്യത്തിൽ അർജുനനോടു തുല്യനായ മറ്റൊരു രാജകുമാരനില്ല” എന്നു പറഞ്ഞു।
Verse 24
अतः: प्रयतितं राज्ये यज्ञसेन त्वया सह । राजासि दक्षिणे कूले भागीरथ्याहमुत्तरे
അതുകൊണ്ട്, യജ്ഞസേനാ, രാജ്യം നേടുവാൻ ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം പരിശ്രമിച്ച് സംഘർഷത്തിലേർപ്പെട്ടു. നീ ഭാഗീരഥിയുടെ തെക്കേ തീരത്ത് രാജാവായി ഇരിക്ക; ഞാൻ വടക്കേ തീരത്ത്।
Verse 25
ब्राह्मण उवाच एवमुक्तो हि पाज्चाल्यो भारद्वाजेन धीमता । उवाचास्त्रविदां श्रेष्ठो द्रोणं ब्राह्मणसत्तमम्
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ബുദ്ധിമാനായ ഭാരദ്വാജനന്ദനൻ ദ്രോണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അസ്ത്രവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പാഞ്ചാലരാജാവ് ദ്രുപദൻ ബ്രാഹ്മണോത്തമനായ ദ്രോണനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
Verse 26
एवं भवतु भद्रें ते भारद्वाज महामते । सख्यं तदेव भवतु शश्वद् यदभिमन्यसे,“महामते द्रोण! एवमस्तु, आपका कल्याण हो। आपकी जैसी राय है, उसके अनुसार हम दोनोंकी वही पुरानी मैत्री सदा बनी रहे”
മഹാമതേ ദ്രോണാ! അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ; നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ. നീ അഭിമതിക്കുന്നതുപോലെ നമ്മുടെ ആ പഴയ സൗഹൃദം ശാശ്വതമായി നിലനില്ക്കട്ടെ.
Verse 27
एवमन्योन्यमुक्त्वा तौ कृत्वा सख्यमनुत्तमम् । जम्मतुद्रोणपाञउ्चाल्यौ यथागतमरिंदमौ
ഇങ്ങനെ പരസ്പരം പറഞ്ഞ് അവർ അനുത്തമമായ സൗഹൃദം സ്ഥാപിച്ചു. തുടർന്ന് ശത്രുദമകരായ ദ്രോണനും പാഞ്ചാലരാജാവ് ദ്രുപദനും, വന്നപോലെ തന്നെ, തത്തത്തം സ്ഥാനങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങിപ്പോയി.
Verse 28
असत्कार: स तु महान् मुहूर्तमपि तस्य तु । नापैति हृदयाद् राज्ञो दुर्मना: स कृशो5भवत्
ആ മഹാ അപമാനം ഒരു മുഹൂർത്തം പോലും രാജാവ് ദ്രുപദന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് മാറിയില്ല. ഉള്ളിൽ ദുഃഖിച്ച് അവൻ ക്ഷീണിച്ചു കൃശനായി.
Verse 164
इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपव॑के अन्तर्गत चैत्ररथपर्वमें ब्राह्मगकथाविषयक एक सौ चौंसठवाँ अध्याय पूरा हुआ
ഇങ്ങനെ ശ്രീമഹാഭാരതത്തിന്റെ ആദിപർവത്തിലെ അന്തർഗതമായ ചൈത്രരഥപർവത്തിൽ ബ്രാഹ്മണകഥാവിഷയക നൂറ്റി അറുപത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.
Verse 165
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि चैत्ररथपर्वणि द्रौपदीसम्भवे पज्चषष्ट्यधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपर्वके अन्तर्गत चैत्ररथपर्वमें द्रौपदीजन्मविषयक एक सौ पैंसठवाँ अध्याय पूरा हुआ
ഇങ്ങനെ ശ്രീമഹാഭാരതത്തിലെ ആദിപർവത്തിനകത്തുള്ള ചൈത്രരഥപർവത്തിൽ ദ്രൗപദീ-സംഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നൂറ്റി അറുപത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।
Frequently Asked Questions
The dilemma is the exercise of royal authority versus dharmic restraint: when confronted with an ascetic on a narrow path, the king chooses coercion and humiliation rather than patience or mutual accommodation, converting a minor encounter into a moral breach with severe consequences.
The chapter teaches that power without self-governance destabilizes social order; harmful speech and action, especially against the vulnerable or disciplined, can become self-propagating causes. It also warns that rivalries can instrumentalize crises, multiplying harm beyond the original fault.
No explicit phalaśruti is stated here. The meta-function is implicit: the narrative exemplifies how dharma-violations and retaliatory mechanisms (curse, possession, vengeance) operate as instructive models within Itihāsa for understanding long-range karmic consequence.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.