काम्येष्टयः प्रायश्चित्तानि च (TS 2.3)
TS 2.3 functions as a deployable catalogue of targeted rites (kāmyeṣṭi) and corrective rites (prāyaścitta) that can be inserted into the Srauta calendar as needed. The text organizes efficacy through deity-selection (Āditya, Varuṇa, Indra, Agni-Soma, Bṛhaspati, etc.), offering-forms (caru, puroḍāśa, multi-kapāla structures), and bandhu-logic that ties social order (viś/ rāṣṭra/ sajāta cohesion), bodily integrity (āyus, indriya, prāṇa), and cosmic stability (dhruva, budhna–agra movement) to ritual geometry. Several units explicitly encode “repair” semantics: restoring radiance, releasing bonds, re-stabilizing community alignment, and reconstituting vitality. In the Shrauta year, these modules serve as a technical toolkit for the Adhvaryu to address contingencies—loss of standing, obstruction, illness-signs, or social fragmentation—while maintaining continuity with the larger yajña-system through standardized implements, altar-space movements, and mantra-vidhi coupling.
Mantra 1
यन् नवम् ऐत् तन् नवनीतम् अभवद् । यद् असर्पत् तत् सर्पिर् अभवद् । यद् अध्रियत तद् घृतम् अभवत् । अश्विनोः प्राणोऽसि तस्य ते दत्तां ययोः प्राणोऽसि स्वाहा । इन्द्रस्य प्राणोऽसि तस्य ते ददातु यस्य प्राणोऽसि स्वाहा । मित्रावरुणयोः प्राणोऽसि तस्य ते दत्तां यस्य प्राणोऽसि स्वाहा । विश्वेषां देवानां प्राणोऽसि ॥
പുതുതായിരുന്നതു നവനീതമായി; സരിച്ചതതു സർപ്പിസ് (മഥിത ഘൃതാംശം) ആയി; സ്ഥിരമായതു ഘൃതമായി. നീ അശ്വിന്മാരുടെ പ്രാണൻ; ആരുടെ പ്രാണൻ നീയോ അവർ നിനക്കു ദാനം ചെയ്യട്ടെ—സ്വാഹാ. നീ ഇന്ദ്രന്റെ പ്രാണൻ; ആരുടെ പ്രാണൻ നീയോ അവൻ നിനക്കു ദാനം ചെയ്യട്ടെ—സ്വാഹാ. നീ മിത്ര-വരുണന്മാരുടെ പ്രാണൻ; ആരുടെ പ്രാണൻ നീയോ അവർ നിനക്കു ദാനം ചെയ്യട്ടെ—സ്വാഹാ. നീ സർവ്വ ദേവന്മാരുടെയും പ്രാണൻ.
Mantra 2
तस्य ते ददतु येषाम् प्राणोऽसि स्वाहा । घृतस्य धाराम् अमृतस्य पन्थाम् इन्द्रेण दत्ताम् प्रयताम् मरुद्भिः । तत् त्वा विष्णुः पर्यपस्यत् तत् त्वेडा गव्यैरयत् । पावमानेन त्वा स्तोमेन गायत्रस्य वर्तन्योपांसोर्वीर्येण देवस् त्वा सवितोत् सृजतु जीवातवे जीवनस्यायै । बृहद्रथन्तरयोस् त्वा स्तोमेन त्रिष्टुभो वर्तन्या शुक्रस्य वीर्येण देवस् त्वा सवितोत्
നീ ആരുടെ പ്രാണമാണോ, അവർ അത് നിനക്കു തരട്ടെ—സ്വാഹാ. ഘൃതത്തിന്റെ ധാര, അമൃതത്തിന്റെ പഥം—ഇന്ദ്രൻ നൽകിയതും, മരുത്തുകളോടൊപ്പം പ്രേരിതമായതും—അത് നിനക്കു ലഭിക്കട്ടെ. വിഷ്ണു നിന്നെ എല്ലാടവും നിന്ന് പരിപാലിച്ചു/രക്ഷിച്ചു; ഇഡാ (ഇളാ) നിന്നെ ഗോകളോടൊപ്പം മുന്നോട്ട് നയിച്ചു. പാവമാന സ്തോമംകൊണ്ട്, ഗായത്രിയുടെ പഥത്തിലൂടെ, ഉപാംശുവിന്റെ വീര്യത്താൽ ദേവ സവിതാ നിന്നെ ജീവിക്കാനായി, ജീവിതം പ്രാപിക്കാനായി സൃഷ്ടിക്കട്ടെ. ബൃഹദ്-രഥന്തര സ്തോമംകൊണ്ട്, ത്രിഷ്ടുബ്ഹിന്റെ പഥത്തിലൂടെ, ശുക്രത്തിന്റെ വീര്യത്താൽ ദേവ സവിതാ നിന്നെ (അതുപോലെ) സൃഷ്ടിക്കട്ടെ.
Mantra 3
सृजतु जीवातवे जीवनस्यायै । अग्नेस् त्वा मात्रया जगत्यै वर्तन्या अग्रयणस्य वीर्येण । देवस् त्वा सवितोत् सृजतु जीवातवे जीवनस्यायै । इमम् अग्न आयुषे वर्चसे कृधि । प्रियं रेतो वरुण सोमराजन् । मातेवास्मा अदिते शर्म यच्छ । विश्वे देवा जरदष्टिर् यथासत् । अग्निर् आयुष्मान् स वनस्पतिभिर् आयुष्मान् । तेन त्वायुषायुष्मन्तं करोमि । सोम आयुष्मान् स ओषधीभिर् आयुष्मान् । यज्ञ आयुष्मान् स दक्षिणाभिर् । ब्रह्मायुष्मत् तद् ब्राह्मणैर् आयुष्मत् । देवा आयुष्मन्तस् तेऽमृतेन । पितर आयुष्मन्तस् ते स्वधयायुष्मन्तस् । तेन त्वायुषायुष्मन्तं करोमि ॥
അഗ്നി ജഗതീ ഛന്ദസ്സിന്റെ മാത്രയാൽ നിന്നെ ജീവിക്കുവാൻ, ജീവിതത്തിന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി സൃഷ്ടിക്കട്ടെ; ദേവനായ സവിതാവ് അഗ്രയാണത്തിന്റെ വീര്യത്താൽ നിന്നെ ജീവിക്കുവാൻ, ജീവിതത്തിന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി സൃഷ്ടിക്കട്ടെ. ഹേ അഗ്നേ, ഇതിനെ ആയുസ്സിനും തേജസ്സിനും വേണ്ടി ചെയ്യുക; (ഇതിനെ) പ്രിയമാക്കുക. ഹേ വരുണാ, ഹേ സോമരാജാ, പ്രിയമായ രേതസ്/വീര്യം നൽകുക; ഹേ അദിതേ, അമ്മപോലെ അവനു ശരണം/രക്ഷ നൽകുക. എല്ലാ ദേവന്മാരും അവൻ ജരദഷ്ടി—വൃദ്ധാവസ്ഥ വരെ ദൃഷ്ടി/ജീവൻ നിലനിൽക്കുന്നവൻ—ആകട്ടെ എന്ന് വരുത്തട്ടെ. അഗ്നി വനസ്പതികളോടുകൂടെ ആയുഷ്മാൻ; അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നെ ആയുസ്സാൽ ആയുഷ്മാനാക്കുന്നു. സോമം ഔഷധികളോടുകൂടെ ആയുഷ്മാൻ; യജ്ഞം ദക്ഷിണകളോടുകൂടെ ആയുഷ്മാൻ; ബ്രഹ്മം (വേദ/ബ്രഹ്മത്വം) ബ്രാഹ്മണന്മാരോടുകൂടെ ആയുഷ്മത്. ദേവന്മാർ ആയുഷ്മന്തർ; പിതാക്കന്മാർ അമൃതത്താൽ ആയുഷ്മന്തർ; അവർ സ്വധയാൽ ആയുഷ്മന്തർ; അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നെ ആയുസ്സാൽ ആയുഷ്മാനാക്കുന്നു.
Read Krishna Yajur Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.