Shloka 83

Kāraṇānvēṣaṇam: The 32 Marks of Hari, Defects (Doṣas), Death-Omens, and Hari’s Omnipresence in Social & Household Life

एवं ज्ञात्वा सर्वदा लक्ष्मणा तु हरिं सदा प्रीणयामास देवी / सपर्यया वै क्रियमाणया हरिः पतिर्ममस्य दिति चिन्तयाना

evaṃ jñātvā sarvadā lakṣmaṇā tu hariṃ sadā prīṇayāmāsa devī / saparyayā vai kriyamāṇayā hariḥ patirmamasya diti cintayānā

ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ് ദേവി ലക്ഷ്മണാ എല്ലായ്പ്പോഴും ഹരിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. അവൾ നിത്യമായി പൂജയും സേവയും ചെയ്തപ്പോൾ, ഹരി ‘ഇവൾ എന്റെ പത്നി’ എന്നു ചിന്തിച്ച് പ്രസന്നനായി.

evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb: thus)
jñātvāhaving known
jñātvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootjñā (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपदी; ‘having known’
sarvadāalways
sarvadā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsarvadā (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय
lakṣmaṇāLakṣmaṇā (the lady)
lakṣmaṇā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद (subject)
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविशेषार्थक अव्यय
harimHari
harim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद
sadāalways
sadā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय
prīṇayāmāsapleased/satisfied
prīṇayāmāsa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprī (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense in usage ‘pleased’
devīthe देवी (goddess/lady)
devī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद (apposition to lakṣmaṇā)
saparyayāby worship/service
saparyayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsaparyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrument)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक अव्यय (emphatic particle)
kriyamāṇayābeing performed
kriyamāṇayā:
Karaṇa (करण)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त (present passive participle), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘being done/performed’ (agreeing with saparyayā)
hariḥHari
hariḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ/विषय (topic)
patiḥlord/master
patiḥ:
Pradhāna (प्रधान/विधेय)
TypeNoun
Rootpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate nominative)
mamamy/of me
mama:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम (genitive: of me)
asyaof this/of him
asya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम (genitive: of this/him)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
cintayānāthinking/reflecting
cintayānā:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootcint (धातु)
Formवर्तमानकाले परस्मैपदी शानच् (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण (qualifying lakṣmaṇā/devī)

Narrator (within the Vishnu–Garuda dialogue context)

Concept: Continuous loving worship (saparayā) pleases Hari; relationship of devotee and Lord framed as intimate belonging.

Vedantic Theme: Īśvara-prasāda through bhakti; Lakṣmī as śakti mediating grace and auspiciousness.

Application: Adopt regular worship/service with constancy; cultivate loving remembrance rather than sporadic ritualism.

Primary Rasa: shringara

Secondary Rasa: shanta

Type: celestial-palace

Related Themes: Garuda Purana 3.22.80-82 (Hari everywhere; basis for constant worship)

H
Hari (Vishnu)
L
Lakshmana (Lakshmi/Śrī)

FAQs

This verse presents saparyā—continuous worship and attentive service—as a direct means to please Hari, emphasizing devotion expressed through regular, respectful practice.

It frames a reciprocal bond: the devotee delights the Lord through steady worship, and the Lord responds with pleasure, acknowledging the intimate relationship of protector and beloved.

Maintain consistent daily devotion—prayer, ethical living, and service—treating worship as ongoing care rather than occasional ritual.