Shloka 50

Mahālakṣmī’s Forms, Brahmā’s Fourfold Origin, Vāyu’s Names and Soteriology, and Bhāratī’s Manifestations

यद्योग्यतानुसारेण विजानाति परं हरिम् / रुद्रादौ विद्यमानांश्च गुणाञ्जानाति सर्वदा

yadyogyatānusāreṇa vijānāti paraṃ harim / rudrādau vidyamānāṃśca guṇāñjānāti sarvadā

യോഗ്യതയ്ക്കനുസരിച്ച് ജീവൻ പരമ ഹരിയെ അറിയുന്നു; കൂടാതെ രുദ്രാദി ദേവന്മാരിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ഗുണങ്ങളെയും അവൻ എപ്പോഴും തിരിച്ചറിയുന്നു.

yadwhen/that which
yad:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormConjunction/relative particle (सम्बन्धबोधक अव्यय)
yogyatā-anusāreṇaaccording to (one’s) fitness/eligibility
yogyatā-anusāreṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyogyatā (प्रातिपदिक) + anusāra (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः ‘yogyatāyāḥ anusāraḥ’ → ‘yogyatā-anusāra’
vijānātiknows/discerns
vijānāti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√jñā (ज्ञा धातु) + vi- (उपसर्ग)
FormPresent tense (लट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
paramsupreme
param:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); विशेषणम्
harimHari (Vishnu)
harim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
rudra-ādauin Rudra and others
rudra-ādau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); समासः तत्पुरुषः ‘rudraḥ ādiḥ yasya/where Rudra is first’ → ‘rudrādi’; ‘rudrādau’ = ‘in Rudra etc.’
vidyamānānexisting/present
vidyamānān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√vid (विद् धातु) + śatṛ (शतृ प्रत्यय) → vidyamāna (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPresent active participle (वर्तमानकाले शतृ), Masculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); विशेषणम्
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
guṇānqualities
guṇān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootguṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
jānātiknows
jānāti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√jñā (ज्ञा धातु)
FormPresent tense (लट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
sarvadāalways
sarvadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsarvadā (अव्यय)
FormAdverb (कालवाचक अव्यय)

Lord Vishnu (teaching Garuda/Vinata-putra)

Concept: Realization of Hari is proportionate to one’s yogyatā; one also discerns the qualities present in Rudra and other deities without confusing their status with the Supreme.

Vedantic Theme: Adhikāra-bheda (graded eligibility) and devatā-tattva-viveka: recognizing attributes in deities while affirming the Supreme as ultimate.

Application: Adopt a stepwise path suited to capacity; respect other deities and their functions while keeping the ultimate focus on Hari; avoid sectarian confusion by clear hierarchy and integrative reverence.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Related Themes: Garuda Purana 3.16.46 (mokṣādhikāra and prajñā); Garuda Purana 3.16.47-49 (Vāyu as knowledge/guru; yogic contemplation)

H
Hari
R
Rudra

FAQs

This verse states that realization of the Supreme Hari is grasped according to one’s capacity; spiritual understanding matures with inner preparedness.

It teaches that along with knowing Hari, one also correctly recognizes the qualities present in Rudra and other devas—seeing their attributes without confusion, in proportion to one’s discernment.

Cultivate eligibility through discipline, devotion, and study; then approach scriptures and deity-worship with humility, aiming for clearer discernment rather than argument.