Shloka 96

Purusha-Strī-Lakṣaṇa (Samudrika-śāstra): Marks of Kingship, Wealth, Longevity, and Conduct

अश्वत्थपत्रसदृशं विपुलं गुह्यमुत्तमम् / श्रोणीललाटकं स्त्रीणामूरु कूर्मोन्नतं शुभम्

aśvatthapatrasadṛśaṃ vipulaṃ guhyamuttamam / śroṇīlalāṭakaṃ strīṇāmūru kūrmonnataṃ śubham

അവളുടെ ഗുഹ്യഭാഗം അശ്വത്ഥപത്രംപോലെ വിശാലവും ഉത്തമവുമാകുന്നു. സ്ത്രീകളിൽ ശ്രോണിപ്രദേശം ഉന്നതമാണ്; കൂർമ്മപൃഷ്ഠംപോലെ ഉയർന്ന ഊരു ശുഭമെന്നു കരുതുന്നു।

अश्वत्थपत्रसदृशम्resembling an aśvattha leaf
अश्वत्थपत्रसदृशम्:
Visheshana (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootअश्वत्थ + पत्र + सदृश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण—(गुह्यम्) इति विशेष्यस्य
विपुलम्broad/large
विपुलम्:
Visheshana (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण—गुह्यम् इति विशेष्यस्य
गुह्यम्the secret part (genital region)
गुह्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगुह्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Visheshana (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण—गुह्यम् इति विशेष्यस्य
श्रोणीललाटकम्the hip-forehead (prominent front of the hips/pelvis)
श्रोणीललाटकम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रोणी + ललाटक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
स्त्रीणाम्of women
स्त्रीणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
ऊरुthigh
ऊरु:
Sambandha (Appositional/related term)
TypeNoun
Rootऊरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)
कूर्मोन्नतम्raised like a tortoise (turtle-backed)
कूर्मोन्नतम्:
Visheshana (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootकूर्म + उन्नत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण—श्रोणीललाटकम् इति विशेष्यस्य
शुभम्auspicious/beautiful
शुभम्:
Visheshana (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण—श्रोणीललाटकम् इति विशेष्यस्य

Lord Viṣṇu (in discourse to Garuḍa/Vinatā-putra)

Concept: Use of sacred/natural metaphors to encode ideals of fertility, prosperity, and auspicious embodiment in traditional texts.

Vedantic Theme: Symbolic sacralization of prakriti; the sacred (aśvattha) used to confer mangala meaning (vyavaharika level).

Application: Read metaphorically and historically; in modern use, treat as cultural symbolism rather than prescriptive standards.

Primary Rasa: shringara

Secondary Rasa: adbhuta

Type: sacred tree (symbolic)

Related Themes: Garuda Purana 1.65 (stri-lakshana section; continued description of hips/waist/thighs)

FAQs

This verse reflects the text’s traditional lakṣaṇa (marks) framework, where certain physical features are treated as indicators of auspiciousness and suitability within a dharmic, household-oriented worldview.

It does not directly address the soul’s journey or Yama’s realm; instead, it belongs to a descriptive section on bodily characteristics (lakṣaṇa) and auspicious signs within Kanda 1’s conduct-oriented material.

Read it as a historical-cultural lens on traditional ideals rather than a literal standard; the enduring takeaway is to prioritize dharmic character and ethical conduct over external appearance.