Shloka 66

Vamsha of Dhruva and Prithu; Daksha’s Progeny; Enumerations of Devas, Asuras, Nagas, and Birds

एकशुक्रो द्विशुक्रश्च त्रिशुक्रश्च महाबलः / ईदृक् सदृक् तथान्यादृक् ततः प्रतिसदृक् तथा

ekaśukro dviśukraśca triśukraśca mahābalaḥ / īdṛk sadṛk tathānyādṛk tataḥ pratisadṛk tathā

ഏകശുക്രൻ, ദ്വിശുക്രൻ, ത്രിശുക്രൻ—ഇവർ അത്യന്തം ബലവാന്മാർ; അതുപോലെ ‘ഈദൃക്’, ‘സദൃക്’, ‘അന്യാദൃക്’ എന്നും പിന്നെ ‘പ്രതിസദൃക്’ എന്നും ഉള്ള രൂപങ്ങളും ഉണ്ട്।

एकशुक्रःEkaśukra (name)
एकशुक्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएक + शुक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्मधारय (name: 'one-śukra')
द्विशुक्रःDviśukra (name)
द्विशुक्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वि + शुक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्मधारय
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
त्रिशुक्रःTriśukra (name)
त्रिशुक्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि + शुक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्मधारय
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
महाबलःmighty
महाबलः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहā + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्मधारय (descriptive: 'great-strong')
ईदृक्Īdṛk (Such-one; name)
ईदृक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईदृश् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सर्वनाम-प्राय (pronominal adjective used substantively: 'such')
सदृक्Sadṛk (Similar-one; name)
सदृक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसदृश् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सर्वनाम-प्राय
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), समुच्चय/अनुक्रम (likewise)
अन्यादृक्Anyādṛk (Another-such; name)
अन्यादृक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य + आदृश् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्मधारय (descriptive: 'other-such')
ततःthen/thereafter
ततः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), क्रम/अनन्तर (then/thereafter)
प्रतिसदृक्Pratisadṛk (Counterpart-similar; name)
प्रतिसदृक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रति + सदृश् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); उपपद-तत्पुरुष (with उपसर्ग/पूर्वपद प्रति: 'counter-similar')
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), समुच्चय/अनुक्रम (likewise)

Lord Vishnu (in discourse to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Creation unfolds through patterned differentiation—types, subtypes, and counterparts—without losing underlying order.

Vedantic Theme: Bhedābheda as experiential: difference in nāma-rūpa with continuity of causal ground; guṇa-based variation.

Application: Practice viveka: notice patterns and differences in self and others; avoid reifying labels; cultivate equanimity amid diversity.

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Related Themes: Garuda Purana 1.6 (continuation of classificatory list)

FAQs

It presents a structured way of describing varieties of embodiment—how living forms are grouped by generative principle(s) and corresponding types of similarity/difference—supporting the Purana’s broader mapping of creation and embodied existence.

Indirectly: by emphasizing that embodied existence appears in multiple graded forms and correspondences, it sets a conceptual background for how the jīva can inhabit different bodies across births according to karmic conditions described elsewhere in the Garuda Purana.

Use it as a reminder that life manifests in diverse forms and conditions; cultivate humility and dharmic conduct, recognizing that one’s embodied state can change according to karma and ethical choices.