Shloka 12

Sapta-dvīpa Catalog: Plakṣa to Puṣkara, Mānasottara, and the Lokāloka Boundary

क्रौञ्चद्वीपे द्युतिमतः पुत्राः सप्त महात्मनः / कुशलो मन्दगश्चोष्णः पीवरो ऽथोन्धकारकः

krauñcadvīpe dyutimataḥ putrāḥ sapta mahātmanaḥ / kuśalo mandagaścoṣṇaḥ pīvaro 'thondhakārakaḥ

ക്രൗഞ്ചദ്വീപിൽ ദ്യുതിമാനിന് ഏഴ് മഹാത്മ പുത്രന്മാർ—കുശലൻ, മന്ദഗൻ, ഉഷ്ണൻ, പീവരൻ, അന്ധകാരകൻ മുതലായവർ.

क्रौञ्चद्वीपेin Kraunca-dvīpa
क्रौञ्चद्वीपे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्रौञ्चद्वीप (प्रातिपदिक; क्रौञ्च + द्वीप)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; तत्पुरुष-समास (क्रौञ्चस्य द्वीपः)
द्युतिमतःof the radiant one (Dyutimān)
द्युतिमतः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootद्युतिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; विशेषण
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या/प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याविशेषण; (यहाँ) प्रथमा बहुवचनार्थे विशेषण
महात्मनःgreat-souled
महात्मनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक; महा + आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; विशेषण
कुशलःKuśala (name)
कुशलः:
Karta (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुशल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (नामरूपेण)
मन्दगःMandaga (name)
मन्दगः:
Karta (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्दग (प्रातिपदिक; मन्द + ग)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (नामरूपेण)
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
उष्णःUṣṇa (name)
उष्णः:
Karta (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (नामरूपेण)
पीवरःPīvara (name)
पीवरः:
Karta (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपीवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (नामरूपेण)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तर/प्रस्तावक-अव्यय (particle: then/now)
अन्धकारकःAndhakāraka (name)
अन्धकारकः:
Karta (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्धकारक (प्रातिपदिक; अन्धकार + क)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (नामरूपेण) तत्पुरुष-समास

Lord Vishnu (narrating to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Cosmic order (ṛta) expressed as structured geography and lineage; remembering names as a form of Purāṇic smṛti.

Vedantic Theme: Īśvara-sṛṣṭi as ordered manifestation; nāma-rūpa within the cosmic scheme.

Application: Use as a memorization/recitation unit for Purāṇic cosmography; supports ritual storytelling and traditional learning.

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: dvīpa (mythic continent/island)

Related Themes: Garuda Purana 1.56 (dvīpa-varṣa genealogy sequence continuing across adjacent verses)

K
Krauñca-dvīpa
D
Dyutimān
K
Kuśala
M
Mandaga
U
Uṣṇa
P
Pīvara
A
Andhakāraka

FAQs

This verse places Krauñca-dvīpa within the Purana’s sacred geography by naming its associated lineage (Dyutimān and his sons), helping map the cosmological order of dvīpas.

It does not directly discuss the soul’s journey; instead, it contributes to cosmographic context—one of the narrative frameworks within which later teachings on dharma, karma, and afterlife are situated.

Use it as a reference point for scriptural study: understanding Purāṇic cosmology and genealogies supports more accurate recitation, teaching, and contextual reading of Garuda Purana sections on dharma and rites.