Shloka 81

Oṣadhi-nāma-nirdeśa: Paryāya (Synonyms) of Herbs, Minerals, and Classical Measures

जया जयन्ती शरणी निर्गुण्डी सिन्धुवारकः / मोरटा पीलुपर्णो च तुण्डी स्यात्तुण्डिकेरिका

jayā jayantī śaraṇī nirguṇḍī sindhuvārakaḥ / moraṭā pīluparṇo ca tuṇḍī syāttuṇḍikerikā

ജയാ, ജയന്തീ, ശരണീ, നിർഗുണ്ഡീ, സിന്ധുവാരക; കൂടാതെ മോരടാ, പീലുപർണ, തുണ്ഡീ—‘തുണ്ഡീ’യെ ‘തുണ്ഡികേരികാ’ എന്നും വിളിക്കുന്നു.

जयाjayā (name)
जया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
जयन्तीjayantī (name)
जयन्ती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजयन्ती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
शरणीśaraṇī (name)
शरणी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशरणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
निर्गुण्डीnirguṇḍī (Vitex negundo)
निर्गुण्डी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिर्गुण्डी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सिन्धुवारकःsindhuvāraka (name)
सिन्धुवारकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिन्धु + वारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सिन्धोः वारकः)
मोरटाmoraṭā (name)
मोरटा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमोरटा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पीलुपर्णःpīluparṇa (pīlu-leafed; name)
पीलुपर्णः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपीलु + पर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पीलोः पर्णः/पीलोः पर्णानि यस्य)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तुण्डीtuṇḍī (name)
तुण्डी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतुण्डी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
स्यात्would be; is said to be
स्यात्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तुण्डिकेरिकाtuṇḍikerikā (name)
तुण्डिकेरिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतुण्डि + केरिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष (तुण्ड्याः केरिका/तुण्डि-सम्बद्धा)

Lord Vishnu (narrating to Garuda/Vinata-putra in the Garuda Purana dialogue frame)

Concept: Multiplicity of appellations requires attentive learning; memory of paryāyas is part of disciplined study.

Vedantic Theme: Smṛti and śabda-saṃskāra in learning: training the mind to hold correct correspondences.

Application: Use as a mnemonic chain for identifying a single plant/dravya across names (jaya/jayantī/śaraṇī/nirguṇḍī/sindhuvāraka etc.) and note tuṇḍī=tuṇḍikerikā.

Primary Rasa: shanta

Related Themes: Garuda Purana 1.204 synonym lists (continuation)

V
Vishnu
G
Garuda

FAQs

This verse preserves traditional Sanskrit nomenclature—multiple regional or textual synonyms for the same herb—helping practitioners and readers correctly identify plants referenced in ritual, purification, and traditional medicine contexts.

While this specific verse is lexical/botanical, such identification lists support accurate preparation of ritual items and purificatory substances mentioned elsewhere in the Purana’s instructions on rites and observances.

Use the synonym-mapping to avoid misidentifying herbs in traditional practices; cross-check names like Nirguṇḍī/Sindhuvāraka with trusted Ayurveda or Sanskrit lexicons before ritual or medicinal use.