Shloka 23

Oṣadhi-nāma-nirdeśa: Paryāya (Synonyms) of Herbs, Minerals, and Classical Measures

अयो लोहं समुद्दिष्टं यौगिकैर्लोहनामभिः / पुरं कुटनटं विद्यान्महिषाक्षः पलङ्कषा

ayo lohaṃ samuddiṣṭaṃ yaugikairlohanāmabhiḥ / puraṃ kuṭanaṭaṃ vidyānmahiṣākṣaḥ palaṅkaṣā

അയഃ അഥവാ ലോഹം (ഇരുമ്പ്) — ലോഹങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന യൗഗിക/വ്യുത്പന്ന നാമങ്ങളാൽ ഇങ്ങനെ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു. ‘പുരം’ (നഗരം) ‘കുടനട’ എന്നും അറിയുക; ‘മഹിഷാക്ഷ’ ‘പലങ്കഷാ’ എന്നിവയും ഈ നിഘണ്ടു-ബോധത്തിൽ പര്യായനാമങ്ങളാണ്।

अयःiron
अयः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
लोहम्metal/iron
लोहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
समुद्दिष्टम्is indicated/mentioned
समुद्दिष्टम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + उद् + दिश् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कर्मणि (indicated/mentioned)
यौगिकैःby derived (names)
यौगिकैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootयौगिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; विशेषण (derived/etymological)
लोहनामभिःby names of ‘loha’
लोहनामभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootलोह + नामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; करण (by the names of loha)
पुरम्city/fort; (a name)
पुरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
कुटनटम्kuṭa and naṭa (names)
कुटनटम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुट + नट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समाहार-द्वन्द्व (kuṭa and naṭa)
विद्यात्one should know
विद्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; विधि (one should know)
महिषाक्षःMahīṣākṣa (a name)
महिषाक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहिष + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
पलङ्कषाPalaṅkaṣā (a name)
पलङ्कषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपलङ्कषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

Lord Vishnu

Concept: Yaugika (derivative/etymological) naming conventions: one referent may be indicated by multiple technical terms.

Vedantic Theme: Nāma-rūpa distinction: names vary while the underlying dravya/artha remains one in practical cognition.

Application: In reading śāstra or coded vocabularies, treat ayo/loha as iron; recognize that some passages use ‘city’ via coded synonyms (kuṭanaṭa etc.)—use context to disambiguate.

Primary Rasa: shanta

Related Themes: Garuda Purana 1.204 (kośa-style lists: metals, places, plants)

V
Vishnu
G
Garuda

FAQs

This verse shows that the text sometimes teaches through synonym-lists and derivative terms, helping readers decode specialized vocabulary used elsewhere in the Purana.

Indirectly: it functions as a lexical aid, clarifying word-usage so that descriptions of realms, cities, and substances in afterlife narratives are understood correctly.

When studying Garuda Purana death-ritual or afterlife passages, consult such synonym-teachings to avoid mistranslating key terms that change the meaning of rites, places, or substances.