Strīroga–Prasūti–Bāla Cikitsā, Viṣa-haraṇa, Rasāyana, Ṛtucaryā, Pañcakarma-saṅgraha
मधु व्योषं मातुलुङ्गं हिक्काच्छर्दिनिवारणम् / कुष्ठेन्द्रयवसिद्धार्था निशा दूर्वा च कुष्ठजित्
madhu vyoṣaṃ mātuluṅgaṃ hikkācchardinivāraṇam / kuṣṭhendrayavasiddhārthā niśā dūrvā ca kuṣṭhajit
തേൻ, വ്യോഷം (ത്രികടു) കൂടാതെ മാതുലുങ്ഗം ഹിക്കയും ഛർദ്ദിയും തടയുന്നു. കുഷ്ഠം, ഇന്ദ്രയവം, സിദ്ധാർത്ഥം, നിശാ, ദൂർവ—ഇവ ചർമ്മരോഗങ്ങളെ (കുഷ്ഠ) ജയിക്കുന്നവയെന്നു പറയുന്നു.
Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinata-putra)
Concept: Preventing and relieving suffering through disciplined, appropriate use of medicines.
Vedantic Theme: Sattva-supporting conduct: clarity and balance in embodied life.
Application: Use honey with vyoṣa and mātuluṅga for hiccup/vomiting; apply specified herbs for kuṣṭha (skin disorders) under proper guidance.
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: vira
Type: clinic/household
Related Themes: Garuda Purana 1.172 (remedies for hikkā/chardi; kuṣṭha-cikitsā)
They reflect a traditional medical layer within the Purana, listing well-known Ayurvedic combinations (honey + vyoṣa; turmeric and kuṣṭha-class drugs) for specific symptoms.
By encouraging bodily well-being and symptom-control, it supports sustained practice of dharma, ritual duties, and disciplined living—recurring aims in the text’s broader instruction.
Honey with warming spices is still used traditionally for nausea-like discomfort, while turmeric and dūrvā are used in skin-care traditions; apply with medical guidance and allergy/contraindication awareness.