Shloka 59

Nidāna of Vātarakta and Āvaraṇa of Vāyu; Doṣa-wise Lakṣaṇas and Triphalā-Yoga Remedies

शतावरी गुडूच्यग्निः शुण्ठीमूषलिका बला / पुनर्नवा च बृहती निर्गुण्डी निम्बपत्रकम्

śatāvarī guḍūcyagniḥ śuṇṭhīmūṣalikā balā / punarnavā ca bṛhatī nirguṇḍī nimbapatrakam

ശതാവരി, ഗുഡൂചി, ചിത്രകം (അഗ്നി), ശുണ്ഠി, മൂഷലികാ, ബലാ; കൂടാതെ പുനർനവ, ബൃഹതി, നിർഗുണ്ഡി, വേപ്പില—ഇവയാണ് ഈ ക്രമത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ച ഔഷധങ്ങൾ।

शतावरीśatāvarī (Asparagus racemosus)
शतावरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशतावरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
गुडूचीguḍūcī (Tinospora cordifolia)
गुडूची:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुडूची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
अग्निःagni (digestive fire; here a drug-name ‘citraka’/‘agni’)
अग्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
शुण्ठीdry ginger
शुण्ठी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशुण्ठी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
मूषलिकाmūṣalikā (a medicinal herb)
मूषलिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमूषलिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
बलाbalā (Sida cordifolia)
बला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
पुनर्नवाpunarnavā (Boerhavia diffusa)
पुनर्नवा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुनर्नवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
बृहतीbṛhatī (Solanum indicum)
बृहती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
निर्गुण्डीnirguṇḍī (Vitex negundo)
निर्गुण्डी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिर्गुण्डी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
निम्बपत्रकम्neem leaf
निम्बपत्रकम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिम्ब + पत्रक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (निम्बस्य पत्रकम्)

Lord Vishnu (continuing instruction to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Right knowledge of remedies (yukti) and proper selection of herbs for sustaining life.

Vedantic Theme: Prakṛti’s guṇas harnessed through knowledge; disciplined use of nature supports the embodied jīva’s aims.

Application: Identify and assemble the listed herbs (śatāvarī, guḍūcī, citraka, śuṇṭhī, mūṣalikā, balā, punarnavā, bṛhatī, nirguṇḍī, nimba-patra) as components in the regimen described in the surrounding verses.

Primary Rasa: shanta

Related Themes: Garuda Purana 1.167.58-61 (continuation of the same therapeutic sequence; formulation options and dosing follow)

S
Shatavari
G
Guduchi
C
Citraka (Agni)
S
Shunthi
M
Musali
B
Bala
P
Punarnava
B
Brihati
N
Nirgundi
N
Neem (Nimba)

FAQs

They function as a curated materia medica—tonics, digestives, anti-inflammatory and rejuvenative herbs—showing the Purana’s practical guidance for maintaining health alongside dharma.

The verse is not about Yama or preta-journey; it emphasizes bodily discipline through medicinal herbs, a supportive foundation for spiritual duties and ritual steadiness.

Treat it as a traditional inventory of commonly used Ayurvedic botanicals; use under guidance due to differing dosages, interactions, and contraindications.