Adhyaya 47

Verse 1

मङ्‌गलचण्डीमनसयोरुपाख्यानवर्णनम् श्रीनारायण उवाच कथितं षष्ठ्युपाख्यानं ब्रह्मपुत्र यथाऽऽगमम् । देवी मङ्‌गलचण्डी च तदाख्यानं निशामय

[മംഗളചണ്ഡികയുടെയും മനസാദേവിയുടെയും ഉപാഖ്യാനങ്ങൾ] ശ്രീ നാരായണൻ പറഞ്ഞു: ഹേ ബ്രഹ്മപുത്ര, ശാസ്ത്രപ്രകാരം ഷഷ്ഠീ ഉപാഖ്യാനം പറയപ്പെട്ടു. ഇനി മംഗളചണ്ഡികാ ദേവിയുടെ ആഖ്യാനം ശ്രവിച്ചാലും.

Verse 2

तस्याः पूजादिकं सर्वं धर्मवक्त्रेण यच्छ्रुतम् । श्रुतिसम्मतमेवेष्टं सर्वेषां विदुषामपि

അവളുടെ പൂജാദികളെക്കുറിച്ച് ധർമ്മന്റെ മുഖത്തുനിന്ന് ഞാൻ കേട്ടതെല്ലാം വേദസമ്മതവും വിദ്വാന്മാർക്കെല്ലാം പ്രിയപ്പെട്ടതുമാണ്.

Verse 3

दक्षा या वर्तते चण्डी कल्याणेषु च मङ्‌गला । मङ्‌गलेषु च या दक्षा सा च मङ्‌गलचण्डिका

ആരാണോ കല്യാണം ചെയ്യുന്നതിൽ ദക്ഷയും ചണ്ഡിയും ആയിരിക്കുന്നത്, ആരാണോ മംഗളസ്വരൂപിണി; സർവ്വ മംഗള കാര്യങ്ങളിലും ദക്ഷയായിട്ടുള്ളവൾ ആരോ അവളാണ് മംഗളചണ്ഡിക.

Verse 4

पूज्या या वर्तते चण्डी मङ्‌गलोऽपि महीसुतः । मङ्‌गलाभीष्टदेवी या सा वा मङ्‌गलचण्डिका

ഭൂമിപുത്രനായ മംഗളനാൽ പോലും പൂജിക്കപ്പെടുന്ന ചണ്ഡികയും മംഗളന്റെ ഇഷ്ടദേവതയുമായ അവളാണ് മംഗളചണ്ഡിക.

Verse 5

मङ्‌गलो मनुवंश्यश्च सप्तद्वीपधरापतिः । तस्य पूज्याभीष्टदेवी तेन मङ्‌गलचण्डिका

മനുവംശജനും സപ്തദ്വീപുകളുടെ നാഥനുമായ മംഗളൻ എന്ന രാജാവിന്റെ പൂജ്യയും ഇഷ്ടദേവതയുമായതിനാൽ അവൾ മംഗളചണ്ഡികയായി.

Verse 6

मूर्तिभेदेन सा दुर्गा मूलप्रकृतिरीश्वरी । कृपारूपातिप्रत्यक्षा योषितामिष्टदेवता

രൂപഭേദത്താൽ അവൾ ദുർഗ്ഗയും മൂലപ്രകൃതിയും ഈശ്വരിയുമാണ്. കൃപാസ്വരൂപിണിയും പ്രത്യക്ഷദൈവവുമായ അവൾ സ്ത്രീകളുടെ ഇഷ്ടദേവതയാണ്.

Verse 7

प्रथमे पूजिता सा च शङ्‌करेण परात्परा । त्रिपुरस्य वधे घोरे विष्णुना प्रेरितेन च

വിഷ്ണുവിനാൽ പ്രേരിതനായ ശങ്കരൻ ത്രിപുരാസുര വധത്തിന്റെ ഘോരസമയത്ത് ആദ്യമായി ആ പരാത്പര ദേവിയെ പൂജിച്ചു.

Verse 8

ब्रह्मन् ब्रह्मोपदेशेन दुर्गतेन च सङ्‌कटे । आकाशात्पतिते याने दैत्येन पातिते रुषा

ഹേ ബ്രാഹ്മണ! ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഉപദേശത്താൽ, അസുരൻ കോപത്തോടെ തള്ളിയിട്ടതിനാൽ ശങ്കരന്റെ രഥം ആകാശത്തുനിന്ന് വീഴുകയും അദ്ദേഹം സങ്കടത്തിലാവുകയും ചെയ്തപ്പോൾ.

Verse 9

ब्रह्मविष्णूपदिष्टश्च दुर्गां तुष्टाव शङ्‌करः । सा च मङ्‌गलचण्डी या बभूव रूपभेदतः

ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുക്കളുടെ ഉപദേശത്താൽ ശങ്കരൻ ദുർഗ്ഗയെ സ്തുതിച്ചു. അവൾ രൂപഭേദത്താൽ മംഗളചണ്ഡിയായി ഭവിച്ചു.

Verse 10

उवाच पुरतः शम्भोर्भयं नास्तीति ते प्रभो । भगवान्वृषरूपश्च सर्वेशस्ते भविष्यति

അവൾ ശംഭുവിന്റെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് പറഞ്ഞു—'പ്രഭോ! ഭയപ്പെടേണ്ട. ഭഗവാൻ സർവ്വേശ്വരൻ നിനക്കായി വൃഷഭരൂപം ധരിക്കും.'

Verse 11

युद्धशक्तिस्वरूपाहं भविष्यामि न संशयः । मायात्मना च हरिणा सहायेन वृषध्वज

'ഹേ വൃഷധ്വജ! ഞാൻ നിസ്സംശയം നിന്റെ യുദ്ധശക്തിയുടെ സ്വരൂപമാകും, മായാരൂപിയായ ഹരി നിന്റെ സഹായിയാകും.'

Verse 12

जहि दैत्यं स्वशत्रुं च सुराणां पदघातकम् । इत्युक्त्वान्तर्हिता देवी शम्भोः शक्तिर्बभूव सा

'ദേവന്മാരുടെ പദവി നശിപ്പിക്കുന്ന നിന്റെ ശത്രുവായ അസുരനെ വധിക്കുക.' ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞ് ദേവി അന്തർദ്ധാനം ചെയ്യുകയും ശംഭുവിന്റെ ശക്തിയായി മാറുകയും ചെയ്തു.

Verse 13

विष्णुदत्तेन शस्त्रेण जघान तमुमापतिः । मुनीन्द्र पतिते दैत्ये सर्वे देवा महर्षयः

ഉമാപതി (ശിവൻ) വിഷ്ണു നൽകിയ ആയുധത്താൽ ആ അസുരനെ വധിച്ചു. ഹേ മുനീന്ദ്ര! അസുരൻ വീണപ്പോൾ സകല ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും...

Verse 14

तुष्टुवुः शङ्‌करं देवं भक्तिनम्रात्मकन्धराः । सद्यः शिरसि शम्भोश्च पुष्पवृष्टिर्बभूव ह

ഭക്തിയോടെ തലകുനിച്ച് അവർ ശങ്കരനെ സ്തുതിച്ചു. ഉടനെ ശംഭുവിന്റെ ശിരസ്സിൽ പുഷ്പവൃഷ്ടിയുണ്ടായി.

Verse 15

ब्रह्मा विष्णुश्च सन्तुष्टो ददौ तस्मै शुभाशिषम् । ब्रह्मविष्णूपदिष्टश्च सुस्नातः शङ्‌करस्तथा

ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും സന്തുഷ്ടരായി അദ്ദേഹത്തിന് ശുഭാശിസ്സുകൾ നൽകി. ബ്രഹ്മവിഷ്ണുക്കളുടെ ഉപദേശപ്രകാരം ശങ്കരൻ സ്നാനം ചെയ്തു.

Verse 16

पूजयामास तां भक्त्या देवीं मङ्‌गलचण्डिकाम् । पाद्यार्घ्याचमनीयैश्च वस्त्रैश्च विविधैरपि

അദ്ദേഹം ഭക്തിയോടെ മംഗളചണ്ഡികാ ദേവിയെ പൂജിച്ചു. പാദ്യം, അർഘ്യം, ആചമനീയം, വിവിധ വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയാൽ പൂജിച്ചു.

Verse 17

पुष्पचन्दननैवेद्यैर्भक्त्या नानाविधैर्मुने । छागैर्मेषैश्च महिषैर्गवयैः पक्षिभिस्तथा

ഹേ മുനേ! അദ്ദേഹം ഭക്തിയോടെ പുഷ്പം, ചന്ദനം, നാനാവിധ നൈവേദ്യങ്ങൾ, ആട്, ആട്ടിൻകുട്ടി, പോത്ത്, കാട്ടുപശു, പക്ഷികൾ എന്നിവ സമർപ്പിച്ചു.

Verse 18

वस्त्रालङ्‌कारमाल्यैश्च पायसैः पिष्टकैरपि । मधुभिश्च सुधाभिश्च फलैर्नानाविधैरपि

വസ്ത്രം, ആഭരണം, മാല, പായസം, പലഹാരങ്ങൾ, തേൻ, അമൃതുതുല്യമായ മധുരപലഹാരങ്ങൾ, വിവിധ ഫലങ്ങൾ എന്നിവയും സമർപ്പിച്ചു.

Verse 19

सङ्‌गीतैर्नर्तकैर्वाद्यैरुत्सवैर्नामकीर्तनैः । ध्यात्वा माध्यन्दिनोक्तेन ध्यानेन भक्तिपूर्वकम्

സംഗീതം, നർത്തകർ, വാദ്യങ്ങൾ, ഉത്സവങ്ങൾ, നാമകീർത്തനം എന്നിവയോടൊപ്പം മാധ്യന്ദിന ശാഖയിൽ പറഞ്ഞിട്ടുള്ള ധ്യാനമനുസരിച്ച് ഭക്തിയോടെ ധ്യാനിച്ചു.

Verse 20

ददौ द्रव्याणि मूलेन मन्त्रेणैव च नारद । ॐ ह्रीं श्रीं क्लीं सर्वपूज्ये देवि मङ्‌गलचण्डिके

ഹേ നാരദാ! അദ്ദേഹം മൂലമന്ത്രത്താൽ തന്നെ ദ്രവ്യങ്ങൾ സമർപ്പിച്ചു— 'ഓം ഹ്രീം ശ്രീം ക്ലീം സർവ്വപൂജ്യേ ദേവി മംഗളചണ്ഡികേ...'

Verse 21

हूँ हूँ फट् स्वाहाप्येकविंशाक्षरो मनुः । पूज्यः कल्पतरुश्चैव भक्तानां सर्वकामदः

'...ഹൂം ഹൂം ഫട് സ്വാഹാ'—ഈ ഇരുപത്തിയൊന്നക്ഷര മന്ത്രം പൂജനീയമാണ്, കൽപതരുവിനെപ്പോലെ ഭക്തരുടെ സർവ്വ ആഗ്രഹങ്ങളും സാധിച്ചുതരുന്നതാണ്.

Verse 22

दशलक्षजपेनैव मन्त्रसिद्धिर्भवेद्‌ ध्रुवम् । ध्यानं च श्रूयतां ब्रह्मन् वेदोक्तं सर्वसम्मतम्

പത്തുലക്ഷം ജപിക്കുന്നതിലൂടെ തീർച്ചയായും മന്ത്രസിദ്ധി ലഭിക്കും. ഹേ ബ്രഹ്മൻ! ഇനി വേദോക്തവും സർവസമ്മതവുമായ ധ്യാനം കേട്ടാലും.

Verse 23

देवीं षोडशवर्षीयां शश्वत्सुस्थिरयौवनाम् । बिम्बोष्ठीं सुदतीं शुद्धां शरत्पद्मनिभाननाम्

പതിനാറു വയസ്സു പ്രായമുള്ളവളും, എപ്പോഴും സ്ഥിരമായ യൗവനത്തോടു കൂടിയവളും, ബിംബഫലം പോലുള്ള അധരങ്ങളുള്ളവളും, സുന്ദരമായ പല്ലുകളുള്ളവളും, ശുദ്ധയും, ശരത്കാല പത്മം പോലുള്ള മുഖത്തോടു കൂടിയവളുമായ ദേവിയെ ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നു.

Verse 24

श्वेतचम्पकवर्णाभां सुनीलोत्पललोचनाम् । जगद्धात्रीं च दात्रीं च सर्वेभ्यः सर्वसम्पदाम्

വെളുത്ത ചെമ്പകപ്പൂവിന്റെ നിറമുള്ളവളും കറുത്ത നീലോല്പലക്കണ്ണുകളുള്ളവളും ജഗദ്ധാത്രിയും എല്ലാവർക്കും സർവ്വ സമ്പത്തുകളും നൽകുന്നവളുമായ ദേവിയെ ഞാൻ ഭജിക്കുന്നു।

Verse 25

संसारसागरे घोरे ज्योतीरूपां सदा भजे । देव्याश्च ध्यानमित्येवं स्तवनं श्रूयतां मुने

ഈ ഘോരമായ സംസാരസാഗരത്തിൽ ജ്യോതിരൂപിണിയായ ദേവിയെ ഞാൻ എപ്പോഴും ഭജിക്കുന്നു। ഹേ മുനേ, ഇതാണ് ദേവിയുടെ ധ്യാനം; ഇനി സ്തോത്രം കേട്ടാലും।

Verse 26

महादेव उवाच रक्ष रक्ष जगन्मातर्देवि मङ्‌गलचण्डिके । हारिके विपदां राशेर्हर्षमङ्‌गलकारिके

മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ജഗന്മാതാവായ മംഗളചണ്ഡികാ ദേവി! രക്ഷിക്കണേ, രക്ഷിക്കണേ। ആപത്തുകളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നവളും സന്തോഷവും മംഗളവും നൽകുന്നവളുമാണ് അങ്ങ്।

Verse 27

हर्षमङ्गलदक्षे च हर्षमङ्गलदायिके । शुभे मङ्गलदक्षे च शुभे मङ्‌गलचण्डिके

സന്തോഷവും മംഗളവും നൽകുന്നതിൽ സമർത്ഥയും അവ നൽകുന്നവളുമാണ് അങ്ങ്। ഹേ ശുഭേ! മംഗളകർമ്മങ്ങളിൽ നിപുണയും മംഗളകാരിണിയുമായ മംഗളചണ്ഡികേ!

Verse 28

मङ्‌गले मङ्‌गलार्हे च सर्वमङ्‌गलमङ्‌गले । सतां मङ्‌गदे देवि सर्वेषां मङ्गलालये

ഹേ മംഗളേ! അങ്ങ് മംഗളത്തിന് അർഹയും സർവ്വ മംഗളങ്ങളിലും മംഗളരൂപിണിയുമാണ്। ഹേ ദേവി! സജ്ജനങ്ങൾക്ക് മംഗളം നൽകുന്നവളും എല്ലാവർക്കും മംഗളത്തിന്റെ ആശ്രയവുമാണ് അങ്ങ്।

Verse 29

पूज्ये मङ्‌गलवारे च मङ्‌गलाभीष्टदेवते । पूज्ये मङ्गलभूपस्य मनुवंशस्य सन्ततम्

ചൊവ്വാഴ്ചകളിൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്നവളും മംഗളം നൽകുന്ന ഇഷ്ടദേവതയുമാണ് അങ്ങ്। മംഗള രാജാവിനാലും മനുവംശത്താലും എപ്പോഴും പൂജിക്കപ്പെടുന്നവളാണ് അങ്ങ്।

Verse 30

मङ्‌गलाधिष्ठातृदेवि मङ्‌गलानां च मङ्‌गले । संसारमङ्‌गलाधारे मोक्षमङ्‌गलदायिनि

അങ്ങ് മംഗളത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാത്രിയായ ദേവിയും മംഗളങ്ങളിൽ മംഗളവുമാണ്। സംസാരമംഗളത്തിന്റെ ആധാരവും മോക്ഷരൂപമായ മംഗളം നൽകുന്നവളുമാണ് അങ്ങ്।

Verse 31

सारे च मङ्गलाधारे पारे च सर्वकर्मणाम् । प्रतिमङ्‌गलवारे च पूज्ये मङ्गसुखप्रदे

അങ്ങ് ജഗത്തിന്റെ സാരവും മംഗളത്തിന്റെ ആധാരവുമാണ്, സർവ്വ കർമ്മങ്ങൾക്കും അപ്പുറം എത്തിക്കുന്നവളുമാണ്। ഓരോ ചൊവ്വാഴ്ചയും പൂജിക്കപ്പെടുന്ന അങ്ങ് മംഗളവും സുഖവും നൽകുന്നു।

Verse 32

स्तोत्रेणानेन शम्भुश्च स्तुत्वा मङ्‌गलचण्डिकाम् । प्रतिमङ्‌गलवारे च पूजां दत्त्वा गतः शिवः

ഈ സ്തോത്രം കൊണ്ട് മംഗളചണ്ഡികയെ സ്തുതിക്കുകയും ഓരോ ചൊവ്വാഴ്ചയും പൂജിക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷം ഭഗവാൻ ശിവൻ അവിടെ നിന്നും പോയി।

Verse 33

प्रथमे पूजिता देवी शिवेन सर्वमङ्‌गला । द्वितीये पूजिता सा च मङ्‌गलेन ग्रहेण च

ആദ്യം ഭഗവാൻ ശിവൻ സർവ്വമംഗളാ ദേവിയെ പൂജിച്ചു। രണ്ടാമതായി മംഗള ഗ്രഹം അവളെ പൂജിച്ചു।

Verse 34

तृतीते पूजिता भद्रा मङ्‌गलेन नृपेण च । चतुर्थे मङ्‌गले वारे सुन्दरीभिः प्रपूजिता

മൂന്നാമതായി മംഗള രാജാവ് ഭദ്രയെ പൂജിച്ചു. നാലാമതായി ചൊവ്വാഴ്ചകളിൽ സുന്ദരിമാരായ സ്ത്രീകൾ അവളെ പൂജിച്ചു.

Verse 35

पञ्चमे मङ्‌गलाकाङ्‌क्षिनरैर्मङ्‌गलचण्डिका । पूजिता प्रतिविश्वेषु विश्वेशपूजिता सदा

അഞ്ചാമതായി മംഗളം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യർ മംഗളചണ്ഡികയെ പൂജിച്ചു. അവൾ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും വിശ്വേശ്വരനാൽ എപ്പോഴും പൂജിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 36

ततः सर्वत्र सम्पूज्या बभूव परमेश्वरी । देवैश्च मुनिभिश्चैव मानवैर्मनुभिर्मुने

ഹേ മുനേ! അതിനുശേഷം ആ പരമേശ്വരി ദേവന്മാരാലും മുനിമാരാലും മനുഷ്യരാലും മനുക്കളാലും എല്ലായിടത്തും പൂജിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 37

देव्याश्च मङ्‌गस्तोत्रं यः शृणोति समाहितः । तन्मङ्‌गलं भवेत्तस्य न भवेत्तदमङ्‌गलम् । वर्धते पुत्रपौत्रैश्च मङ्‌गलं च दिने दिने

ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ ദേവിയുടെ ഈ മംഗളസ്തോത്രം കേൾക്കുന്നവന് മംഗളം ഭവിക്കും, ഒരിക്കലും അമംഗളം സംഭവിക്കില്ല. പുത്രപൗത്രാദികളോടൊപ്പം അവന്റെ മംഗളം ദിനംപ്രതി വർദ്ധിക്കും.

Verse 38

श्रीनारायण उवाच उक्तं द्वयोरुपाख्यानं ब्रह्मपुत्र यथागमम् । श्रूयतां मनसाऽऽख्यानं यच्छ्रुतं धर्मवक्त्रतः

ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: ഹേ ബ്രഹ്മപുത്രാ! ശാസ്ത്രപ്രകാരം രണ്ട് ദേവിമാരുടെ കഥകൾ പറയപ്പെട്ടു. ഇനി ധർമ്മന്റെ മുഖത്തുനിന്ന് ഞാൻ കേട്ടതുപോലെ മനസാദേവിയുടെ കഥ കേൾക്കുക.

Verse 39

सा च कन्या भगवती कश्यपस्य च मानसी । तेनैव मनसा देवी मनसा या च दीव्यति

ആ ഭഗവതി കശ്യപന്റെ മാനസപുത്രിയാണ്. മനസ്സിൽ നിന്ന് ഉണ്ടായതിനാലും മനസ്സിൽ ക്രീഡിക്കുന്നതിനാലും അവൾ 'മനസാദേവി' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 40

मनसा ध्यायते या च परमात्मानमीश्वरम् । तेन सा मनसा देवी तेन योगेन दीव्यति

തന്റെ മനസ്സുകൊണ്ട് പരമാത്മാവായ ഈശ്വരനെ ധ്യാനിക്കുന്നതിനാൽ അവൾ 'മനസാദേവി' ആകുന്നു. ആ യോഗത്താൽ അവൾ ദിവ്യമായി പ്രകാശിക്കുന്നു.

Verse 41

आत्मारामा च सा देवी वैष्णवी सिद्धयोगिनी । त्रियुगं च तपस्तप्त्वा कृष्णस्य परमात्मनः

ആ ദേവി ആത്മാരാമയും വൈഷ്ണവിയും സിദ്ധയോഗിനിയുമാണ്. അവൾ പരമാത്മാവായ ശ്രീകൃഷ്ണനായി മൂന്ന് യുഗങ്ങൾ തപസ്സുചെയ്തു.

Verse 42

जरत्कारुशरीरं च दृष्ट्वा यत्क्षीणमीश्वरः । गोपीपतिर्नाम चक्रे जरत्कारुरिति प्रभुः

തപസ്സുകൊണ്ട് അവളുടെ ശരീരം ക്ഷീണിച്ചതുകണ്ട് ഗോപീപതിയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അവൾക്ക് 'ജരത്കാരു' എന്ന് പേരിട്ടു.

Verse 43

वाञ्छितं च ददौ तस्यै कृपया च कृपानिधिः । पूजां च कारयामास चकार च स्वयं प्रभुः

കൃപാനിധിയായ ഭഗവാൻ കൃപയോടെ അവൾക്ക് ആഗ്രഹിച്ച വരങ്ങൾ നൽകി. ഭഗവാൻ സ്വയം അവളെ പൂജിക്കുകയും മറ്റുള്ളവരെക്കൊണ്ട് പൂജിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 45

स्वर्गे च नागलोके च पृथिव्यां ब्रह्मलोकतः । भृशं जगत्सु गौरी सा सुन्दरी च मनोहरा । ४४ जगद्‌गौरीति विख्याता तेन सा पूजिता सती । शिवशिष्या च सा देवी तेन शैवी प्रकीर्तिता

സ്വർഗ്ഗം, നാഗലോകം, ഭൂമി, ബ്രഹ്മലോകം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ആ സുന്ദരിയായ ഗൗരി 'ജഗദ്ഗൗരി' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ശിവശിഷ്യയായതിനാൽ അവൾ 'ശൈവി' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 46

विष्णुभक्तातीव शश्वद्वैष्णवी तेन कीर्तिता । नागानां प्राणरक्षित्री यज्ञे पारीक्षितस्य च

വിഷ്ണുഭക്തയായതിനാൽ അവൾ 'വൈഷ്ണവി' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ജനമേജയന്റെ സർപ്പസത്രത്തിൽ നാഗങ്ങളുടെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചത് അവളാണ്.

Verse 47

नागेश्वरीति विख्याता सा नागभगिनीति च । विषं संहर्तुमीशा या तेन विषहरी स्मृता

അവൾ 'നാഗേശ്വരി' എന്നും 'നാഗഭഗിനി' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. വിഷം നശിപ്പിക്കാൻ കഴിവുള്ളതിനാൽ അവൾ 'വിഷഹരി' എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 48

सिद्धयोगं हरात्प्राप तेन सा सिद्धयोगिनी । महाज्ञानं च योगं च मृतसज्जीवनीं पराम्

ശിവനിൽ നിന്ന് സിദ്ധയോഗം ലഭിച്ചതിനാൽ അവൾ 'സിദ്ധയോഗിനി' ആയി. അവൾ മഹാജ്ഞാനവും യോഗവും ശ്രേഷ്ഠമായ മൃതസഞ്ജീവനീ വിദ്യയും കരസ്ഥമാക്കി.

Verse 49

महाज्ञानयुतां तां च प्रवदन्ति मनीषिणः । आस्तीकस्य मुनीन्द्रस्य माता सापि तपस्विनी

വിദ്വാന്മാർ അവളെ മഹാജ്ഞാനമുള്ളവളായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. ആ തപസ്വിനി മുനീന്ദ്രനായ ആസ്തികന്റെ മാതാവാണ്.

Verse 50

आस्तीकमाता विज्ञाता जगत्यां सुप्रतिष्ठिता । प्रिया मुनेर्जरत्कारोर्मुनीन्द्रस्य महात्मनः

അവൾ ലോകത്തിൽ 'ആസ്തികമാതാവ്' എന്ന് സുപ്രസിദ്ധയാണ്. അവൾ മഹാത്മാവായ ജരത്കാരു മുനിയുടെ പ്രിയ പത്നിയാണ്.

Verse 51

योगिनो विश्वपूज्यस्य जरत्कारुप्रिया ततः । जरत्कारुर्जगद्‌गौरी मनसा सिद्धयोगिनी

ലോകപൂജ്യനായ ജരത്കാരു യോഗിയുടെ പ്രിയ പത്നിയായതിനാൽ അവൾ 'ജരത്കാരുപ്രിയ' ആണ്. ജരത്കാരു, ജഗദ്ഗൗരി, മനസാ, സിദ്ധയോഗിനി എന്നിവ അവളുടെ നാമങ്ങളാണ്.

Verse 52

वैष्णवी नागभगिनी शैवी नागेश्वरी तथा । जरत्कारुप्रियास्तीकमाता विषहरेति च

വൈഷ്ണവി, നാഗഭഗിനി, ശൈവി, നാഗേശ്വരി, ജരത്കാരുപ്രിയ, ആസ്തികമാതാവ്, വിഷഹരി എന്നിവ അവളുടെ മറ്റ് നാമങ്ങളാണ്.

Verse 53

महाज्ञानयुता चैव सा देवी विश्वपूजिता । द्वादशैतानि नामानि पूजाकाले तु यः पठेत्

മഹാജ്ഞാനത്തോടു കൂടിയ ആ ദേവി ലോകപൂജിതയാണ്. പൂജാസമയത്ത് ആരെങ്കിലും ഈ പന്ത്രണ്ട് നാമങ്ങൾ ജപിച്ചാൽ...

Verse 54

तस्य नागभयं नास्ति तस्य वंशोद्‍भवस्य च । नागभीते च शयने नागग्रस्ते च मन्दिरे

അവനും അവന്റെ വംശജർക്കും നാഗഭയം ഉണ്ടാവില്ല. പാമ്പുകളെ പേടിയുള്ള സ്ഥലത്ത് ഉറങ്ങിയാലും പാമ്പുകൾ നിറഞ്ഞ വീട്ടിലായാലും അവൻ നിർഭയനായിരിക്കും.

Verse 55

नागशोभे महादुर्गे नागवेष्टितविग्रहे । इदं स्तोत्रं पठित्वा तु मुच्यते नात्र संशयः

സർപ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞ കോട്ടയിലോ സർപ്പങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ ചുറ്റിയാലോ ഈ സ്തോത്രം ജപിച്ചാൽ ഒരുവൻ നിസ്സംശയം മുക്തനാകും.

Verse 56

नित्यं पठेद्यस्तं दृष्ट्वा नागवर्गः पलायते । दशलक्षजपेनैव स्तोत्रसिद्धिर्भवेन्नृणाम्

നിത്യവും ജപിക്കുന്നവനെ കണ്ട് സർപ്പങ്ങൾ ഓടിപ്പോകും. പത്തുലക്ഷം ജപം കൊണ്ട് മനുഷ്യർക്ക് സ്തോത്രസിദ്ധി ലഭിക്കും.

Verse 57

स्तोत्रसिद्धिर्भवेद्यस्य स विषं भोक्तुमीश्वरः । नागैश्च भूषणं कृत्वा स भवेन्नागवाहनः

സ്തോത്രസിദ്ധി ലഭിക്കുന്നവൻ വിഷം ഭക്ഷിക്കാൻ പ്രാപ്തനാകും. സർപ്പങ്ങളെ ആഭരണമാക്കി അവൻ സർപ്പവാഹനനായിത്തീരും.

Verse 58

नागासनो नागतल्पो महासिद्धो भवेन्नरः । अन्ते च विष्णुना सार्धं क्रीडत्येव दिवानिशम्

ആ മനുഷ്യൻ സർപ്പങ്ങളെ ഇരിപ്പിടവും ശയ്യയുമാക്കിയ മഹാസിദ്ധനായിത്തീരും. ഒടുവിൽ വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം രാപ്പകൽ ക്രീഡിക്കും.

Verse 999

इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां नवमस्कन्धे नारायणनारदसंवादे मङ्‌गलचण्डीमनसयोरुपाख्यानवर्णनं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

പതിനെണ്ണായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ശ്രീമദ്ദേവീഭാഗവത മഹാപുരാണ സംഹിതയിലെ ഒൻപതാം സ്കന്ധത്തിൽ നാരായണ-നാരദ സംവാദത്തിലെ 'മംഗളചണ്ഡി-മനസാ ഉപാഖ്യാന വർണ്ണനം' എന്ന നാല്പത്തിയേഴാം അധ്യായം സമാപ്തം.