Adhyaya 4
Skandha 12, Adhyaya 4: The Revelation of Gayatri Hridayam
ഈ അധ്യായത്തിൽ നാരദൻ നാരായണനോട് ഗായത്രി ഹൃദയത്തിന്റെ രഹസ്യം ചോദിക്കുന്നു. ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാൻ ഒരാൾ ദൈവമായി മാറണമെന്ന് നാരായണൻ വിശദീകരിക്കുന്നു. സാധകൻ തന്റെ ശരീരത്തിൽ ഗായത്രിയുടെ വിരാട് രൂപം ധ്യാനിക്കുന്ന രീതി അദ്ദേഹം വിവരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ പാരായണം പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുകയും മോക്ഷം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
Shlokas
Verse 1
देवीभागवतपुराणम्/स्कन्धः १२/अध्यायः ०४ वेदव्यासः ← देवीभागवतपुराणम्/स्कन्धः १२/अध्यायः ०३ देवीभागवतपुराणम्/स्कन्धः १२/अध्यायः ०४ वेदव्यासः देवीभागवतपुराणम्/स्कन्धः १२/अध्यायः ०५ → गायत्रीहृदयम् नारद उवाच भगवन् देवदेवेश भूतभव्यजगत्प्रभो । कवचं च श्रुतं दिव्यं गायत्रीमन्त्रविग्रहम्
നാരദൻ പറഞ്ഞു - ഹേ ദേവദേവേശ! ഹേ ജഗത്പ്രഭോ! ഗായത്രീ മന്ത്രത്തിന്റെ സ്വരൂപമായ ഈ ദിവ്യ കവചം ഞാൻ കേട്ടു.
Verse 2
अधुना श्रोतुमिच्छामि गायत्रीहृदयं परम् । यद्धारणाद्भवेत्युण्यं गायत्रीजपतोऽखिलम्
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ആ പരമമായ ഗായത്രീ ഹൃദയം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, അത് ധരിക്കുന്നതിലൂടെ ഗായത്രീ ജപത്തിന്റെ മുഴുവൻ പുണ്യവും ലഭിക്കുന്നു.
Verse 3
श्रीनारायण उवाच देव्याश्च हृदयं प्रोक्तं नारदाथर्वणे स्फुटम् । तदेवाहं प्रवक्ष्यामि रहस्यातिरहस्यकम्
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: ഹേ നാരദ, ദേവിയുടെ ഹൃദയം അഥർവ്വവേദത്തിൽ വ്യക്തമായി പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്. രഹസ്യങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും വലിയ ആ രഹസ്യം ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതരാം.
Verse 4
विराड्रूपां महादेवीं गायत्रीं वेदमातरम् । ध्यात्वा तस्यास्त्वथाङ्गेषु ध्यायेदेताश्च देवताः
വേദമാതാവും വിരാട് രൂപിണിയുമായ മഹാദേവി ഗായത്രിയെ ധ്യാനിച്ച ശേഷം, അവളുടെ വിവിധ അവയവങ്ങളിൽ ഈ ദേവതകളെ ധ്യാനിക്കണം.
Verse 5
पिण्डब्रह्माण्डयोरैक्याद्भावयेत्स्वतनौ तथा । देवीरूपे निजे देहे तन्मयत्वाय साधकः
പിണ്ഡവും ബ്രഹ്മാണ്ഡവും ഒന്നായതുകൊണ്ട്, സാധകൻ തന്റെ ശരീരത്തിൽ ദേവിയെ സങ്കൽപ്പിക്കണം. അവളുമായി തന്മയത്വം പ്രാപിക്കാൻ സ്വന്തം ദേഹത്തെ ദേവീരൂപമായി ധ്യാനിക്കണം.
Verse 6
नादेवोऽभ्यर्चयेद्देवमिति वेदविदो विदुः । ततोऽभेदाय काये स्वे भावयेद्देवता इमाः
'ദേവനാകാത്തവൻ ദേവനെ പൂജിക്കരുത്' എന്ന് വേദജ്ഞർ പറയുന്നു. അതിനാൽ, അഭേദഭാവം സിദ്ധിക്കാനായി സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ ഈ ദേവതകളെ സങ്കൽപ്പിക്കണം.
Verse 7
अथ तत्सम्प्रवक्ष्यामि तन्मयत्वमथो भवेत् । गायत्रीहृदयस्यास्याप्यहमेव ऋषिः स्मृतः
ഇനി തന്മയത്വം നൽകുന്ന ആ വിദ്യ ഞാൻ പറയാം. ഈ ഗായത്രീ ഹൃദയത്തിന്റെ ഋഷി ഞാൻ (നാരായണൻ) തന്നെയാകുന്നു.
Verse 8
गायत्रीच्छन्द उद्दिष्टं देवता परमेश्वरी । पूर्वोक्तेन प्रकारेण कुर्यादङ्गानि षट्क्रमात् । आसने विजने देशे ध्यायेदेकाग्रमानसः
ഇതിന്റെ ഛന്ദസ്സ് ഗായത്രിയും ദേവത പരമേശ്വരിയുമാണ്. മുൻപ് പറഞ്ഞതുപോലെ ഷഡംഗന്യാസം ചെയ്യണം. വിജനമായ സ്ഥലത്ത് ആസനത്തിലിരുന്ന് ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ ധ്യാനിക്കണം.
Verse 999
न्यासः द्यौर्मूर्ध्नि दैवतम् । दन्तपङ्क्तावश्विनौ । उभे सन्ध्ये चोष्ठौ । मुखमग्निः । जिह्वा सरस्वती । ग्रीवायां तु बृहस्पतिः । स्तनयोर्वसवोऽष्टौ । बाह्वोर्मरुतः । हृदये पर्जन्यः । आकाशमुदरम् । नाभावन्तरिक्षम् । कट्यो- रिन्द्राग्नी । जघने विज्ञानघनः प्रजापतिः । कैलास- मलये ऊरू । विश्वेदेवा जान्वोः । जङ्घायां कौशिकः । गुह्यमयने । ऊरू पितरः । पादौ पृथिवी । वनस्पत- योऽङ्गुलीषु । ऋषयो रोमाणि । नखानि मुहूर्तानि । अस्थिषु ग्रहाः । असृङ्मांसमृतवः । संवत्सरा वै निमिषम् । अहोरात्रावादित्यश्चन्द्रमाः । प्रवरां दिव्यां गायत्रीं सहस्रनेत्रां शरणमहं प्रपद्ये । ॐ तत्सवितुर्वरेण्याय नमः । ॐ तत्पूर्वाजयाय नमः । तत्प्रातरादित्याय नमः । तत्प्रातरादित्यप्रतिष्ठायै नमः । प्रातरधीयानो रात्रिकृतं पापं नाशयति । सायमधीयानो दिवसकृतं पापं नाशयति । सायंप्रातरधीयानो अपापो भवति । सर्वतीर्थेषु स्नातो भवति । सर्वैर्देवैर्ज्ञातो भवति । अवाच्यवचनात्पूतो भवति । अभक्ष्यभक्षणात्पूतो भवति । अभोज्यभोजनापूतो भवति । अचोष्यचोष- णात्पूतो भवति । असाध्यसाधनात्पूतो भवति । दुष्प्रतिग्रहशतसहस्रात्पूतो भवति । सर्वप्रतिग्रहात्पूतो भवति । पङ्क्तिदूषणात्पूतो भवति । अनृतवचनात्पूतो भवति । अथाब्रह्मचारी ब्रह्मचारी भवति । अनेन हृदयेनाधीतेन क्रतुसहस्रेणेष्टं भवति । षष्टिशत- सहस्रगायत्र्या जप्यानि फलानि भवन्ति । अष्टौ ब्राह्मणान्सम्यग्ग्राहयेत् । तस्य सिद्धिर्भवति । य इदं नित्यमधीयानो ब्राह्मणः प्रातः शुचिः सर्वपापैः प्रमुच्यत इति । ब्रह्मलोके महीयते । इत्याह भगवान् श्रीनारायणः । इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां द्वादशस्कन्धे गायत्रीहृदयं नाम चतुर्थोऽध्यायः
ന്യാസം: ശിരസ്സിൽ ആകാശം, പല്ലുകളിൽ അശ്വിനീദേവന്മാർ, ചുണ്ടുകളിൽ സന്ധ്യകൾ, മുഖത്ത് അഗ്നി, നാവിൽ സരസ്വതി, കഴുത്തിൽ ബൃഹസ്പതി, സ്തനങ്ങളിൽ അഷ്ടവസുക്കൾ, കൈകളിൽ മരുത്തുക്കൾ, ഹൃദയത്തിൽ പർജന്യൻ, വയറ്റിൽ ആകാശം, നാഭിയിൽ അന്തരീക്ഷം, അരക്കെട്ടിൽ ഇന്ദ്രാഗ്നികൾ, ജനനേന്ദ്രിയത്തിൽ പ്രജാപതി, തുടകളിൽ കൈലാസവും മലയവും, മുട്ടുകളിൽ വിശ്വേദേവന്മാർ, പാദങ്ങളിൽ ഭൂമി, വിരലുകളിൽ വനസ്പതികൾ, രോമങ്ങളിൽ ഋഷിമാർ, നഖങ്ങളിൽ മുഹൂർത്തങ്ങൾ, അസ്ഥികളിൽ ഗ്രഹങ്ങൾ, രക്തമാംസങ്ങളിൽ ഋതുക്കൾ, നിമിഷത്തിൽ സംവത്സരം എന്നിവ വസിക്കുന്നു. സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ പകലും രാത്രിയുമാണ്. ആയിരം കണ്ണുകളുള്ള ദിവ്യഗായത്രിയെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ പാരായണം സർവ്വ പാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുകയും ബ്രഹ്മലോകം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
Frequently Asked Questions
The chapter focuses on the Gayatri Hridayam (Heart of Gayatri), detailing a meditative practice where cosmic deities are visualized within the human body to achieve oneness with the Goddess.
Lord Narayana states that one cannot worship the Divine without becoming divine. By mapping the macrocosm onto the microcosm (the physical body) through Nyasa, the seeker achieves non-duality and becomes one with Goddess Gayatri.
Reciting it purifies the seeker of all daily sins, equates to bathing in all sacred rivers, removes the doshas of forbidden actions, grants the merit of thousands of Yajnas, and leads to Brahmaloka.
Read Devi Bhagavatam in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.