Shloka 66
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
मथ्यमाने पुनस्तस्मिन्क्षीराब्दौ देवदानवैः / किमेतदिति सिद्धानां दिवि चिन्तयतां तदा
Transliteration
mathyamāne punastasminkṣīrābdau devadānavaiḥ / kimetaditi siddhānāṃ divi cintayatāṃ tadā
Translation
ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും വീണ്ടും ക്ഷീരസമുദ്രം മഥിക്കുമ്പോൾ, അന്ന് ദിവിയിൽ സിദ്ധന്മാർ ‘ഇതെന്ത്?’ എന്നു ചിന്തിച്ചു.
Word by Word
मथ्यमानेwhile being churned
मथ्यमाने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमथ्यमान (कृदन्त, √मथ्)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (present passive participle); सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (sg.), नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे (context: तस्मिन् क्षीराब्दौ)
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरावृत्तिवाचक (adverb)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), सप्तमी (Loc/7th), एकवचन (sg.), पुं/नपुंसक (m./n.)
क्षीर-अब्दौin the ocean of milk
क्षीर-अब्दौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक) + अब्धि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: क्षीरस्य अब्धिः); पुंलिङ्ग (m.), सप्तमी (Loc/7th), एकवचन (sg.)
देव-दानवैःby the gods and Danavas
देव-दानवैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + दानव (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समासः (itaretara-dvandva); तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन (pl.), पुंलिङ्ग
किम्what
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक-सर्वनाम; प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (sg.), नपुंसकलिङ्ग (n.)
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (sg.), नपुंसकलिङ्ग (n.)
इतिthus
इति:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थ-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)
सिद्धानाम्of the Siddhas
सिद्धानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (pl.)
दिविin heaven
दिवि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), सप्तमी (Loc/7th), एकवचन (sg.)
चिन्तयताम्of those thinking
चिन्तयताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootचिन्तयत् (कृदन्त, √चिन्त्)
Formवर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त (present active participle); षष्ठी (Gen/6th), बहुवचन (pl.), पुंलिङ्ग (m.)
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)