Shloka 19
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
निःश्रीको भवतु क्षिप्रं मम शापेन वासवः / अनाथकास्ततो देवा विषण्णा दैत्यपीडिताः
Transliteration
niḥśrīko bhavatu kṣipraṃ mama śāpena vāsavaḥ / anāthakāstato devā viṣaṇṇā daityapīḍitāḥ
Translation
"എന്റെ ശാപത്താൽ വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) വേഗത്തിൽ ഐശ്വര്യഹീനനായിത്തീരട്ടെ." തുടർന്ന് ദേവന്മാർ അനാഥരും വിഷണ്ണരും അസുരന്മാരാൽ പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ടവരുമായിത്തീർന്നു.
Word by Word
निः-श्रीकःdevoid of fortune/splendor
निः-श्रीकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय) + श्री (प्रातिपदिक) + क (तद्धित-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; बहुव्रीहिः—यस्य श्रीः नास्ति सः
भवतुlet (him) be
भवतु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative/benedictive sense), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; उत्तम-पुरुष सर्वनाम
शापेनby (my) curse
शापेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
वासवःVāsava (Indra)
वासवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवासव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (इन्द्रः)
अनाथकाःhelpless/without protector
अनाथकाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ-नाथक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
ततःthereupon/then
ततः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
विषण्णाःdejected
विषण्णाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-षद्/विषण्ण (प्रातिपदिक; कृदन्त-प्राय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
दैत्य-पीडिताःtormented by demons
दैत्य-पीडिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदैत्य (प्रातिपदिक) + पीडित (कृदन्त; पीड् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त); समासः—दैत्यैः पीडिताः (तृतीया-तत्पुरुष)