Shloka 14
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
ततस्त्वं कुपितो राजन्स्वक्लीयं दानवेशितुः / हन्तुमिच्छन्नगाश्चाशु तपसः साधनं वनम्
Transliteration
tatastvaṃ kupito rājansvaklīyaṃ dānaveśituḥ / hantumicchannagāścāśu tapasaḥ sādhanaṃ vanam
Translation
അപ്പോൾ, രാജാവേ, നീ കോപിതനായി ദാനവാധിപന്റെ സ്വന്തം ബന്ധുവിനെ വധിക്കണമെന്നാഗ്രഹിച്ചു, തപസ്സിന് ഉപകരിക്കുന്ന വനത്തിലേക്ക് വേഗം പോയി.
Word by Word
ततःthen/thereupon
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्-अर्थे (thereupon/then)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
कुपितःangered
कुपितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुपित (कृदन्त; √कुप् + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (त्वम्)
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन
स्वक्लीयम्your own (kinsman/one)
स्वक्लीयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वक्लीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; ‘स्वकीय’ अर्थे (one’s own/kinsman)
दानवेशितुःof the lord of the Dānavas
दानवेशितुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदानवेशितृ (प्रातिपदिक; दानव+ईशितृ)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (‘दानवानाम् ईशिता’)
हन्तुम्to kill
हन्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Root√हन् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
इच्छन्wishing
इच्छन्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइच्छत् (कृदन्त; √इष्/इच्छ् (इच्छायाम्) + शतृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकाले शतृ; विशेषणम् (त्वम्)
अगाःyou went
अगाः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलुङ्-लकार (aorist), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
आशुquickly
आशु:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (quickly)
तपसःof austerity
तपसः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
साधनम्the means
साधनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसाधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; ‘साधन’ = means/instrument
वनम्forest
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन