Shloka 53
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
धूतपाप्मा जितस्वर्गो ब्रह्मभूयाय कल्पते / यश्चेदं श्रावयेच्छ्राद्धे ब्राह्मणान् पादमन्ततः
Transliteration
dhūtapāpmā jitasvargo brahmabhūyāya kalpate / yaścedaṃ śrāvayecchrāddhe brāhmaṇān pādamantataḥ
Translation
അവന്റെ പാപങ്ങൾ കഴുകിപ്പോകുന്നു, അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തെ ജയിച്ചവനാകുന്നു, ബ്രഹ്മഭാവം പ്രാപിക്കാൻ യോഗ്യനാകുന്നു; കൂടാതെ ശ്രാദ്ധത്തിൽ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഇതിലെ ഒരു പാദം പോലും അവസാനം വരെ ശ്രവിപ്പിക്കുന്നവൻ,
Word by Word
धूत-पाप्माone whose sin is shaken off
धूत-पाप्मा:
विशेषण (qualifier of implied subject)
TypeAdjective
Rootधूत + पाप्मन् (प्रातिपदिक; घटक: धूत (क्त, धू धातोः) + पाप्मन्)
Formबहुव्रीहिसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
जित-स्वर्गःone who has conquered heaven
जित-स्वर्गः:
विशेषण (qualifier of implied subject)
TypeAdjective
Rootजित + स्वर्ग (प्रातिपदिक; घटक: जित (क्त, जि धातोः) + स्वर्ग)
Formबहुव्रीहिसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
ब्रह्म-भूयायfor Brahman-hood, for union with Brahman
ब्रह्म-भूयाय:
सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान; purpose)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + भूयस् (प्रातिपदिक; घटक: ब्रह्मन् + भूय)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति, एकवचन (Neuter, Dative, Singular)
कल्पतेis fit, becomes
कल्पते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular)
यःwho
यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
चand
च:
सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
इदम्this (text)
इदम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)
श्रावयेत्should cause to be heard, should recite to others
श्रावयेत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) णिच् → श्रावय (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular); णिजन्त (causative)
श्राद्धेat a śrāddha rite
श्राद्धे:
अधिकरण (Location/अधिकरण; occasion)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Neuter, Locative, Singular)
ब्राह्मणान्Brahmins
ब्राह्मणान्:
कर्म (Object/कर्म; audience)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Accusative, Plural)
पादम्a quarter (of a verse)
पादम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)
अन्ततःat least, even (only)
अन्ततः:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअन्ततः (अव्यय)
Formपर्यवसानवाचक अव्यय (adverb: 'at least/ultimately')