Shloka 66
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
आद्यादिलक्ष्मीः सर्वेषां पुरतः श्रीपरेश्वरी / विरञ्चिं दक्षिणेनाक्ष्णा वामेन हरिमैक्षत
Transliteration
ādyādilakṣmīḥ sarveṣāṃ purataḥ śrīpareśvarī / virañciṃ dakṣiṇenākṣṇā vāmena harimaikṣata
Translation
ആദ്യാദി ലക്ഷ്മിയായ ശ്രീപരേശ്വരി എല്ലാവരുടെയും മുമ്പിൽ നിലകൊണ്ട്, വലതുകണ്ണാൽ വിരഞ്ചി (ബ്രഹ്മാവ്)നെ, ഇടതുകണ്ണാൽ ഹരി (വിഷ്ണു)നെ ദർശിച്ചു।
Word by Word
आद्यादिलक्ष्मीःthe primeval Lakṣmī
आद्यादिलक्ष्मीः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआद्य-आदि-लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः—तत्पुरुषः (आद्यादिः + लक्ष्मीः)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (m./n.), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
पुरतःin front
पुरतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरतः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—उपसर्ग/क्रियाविशेषण (adverb of place: 'in front')
श्रीपरेश्वरीŚrī, the supreme goddess
श्रीपरेश्वरी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री-पर-ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः—तत्पुरुषः (श्रीः + परा ईश्वरी)
विरञ्चिम्Virañci (Brahmā)
विरञ्चिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविरञ्चि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
दक्षिणेनwith the right
दक्षिणेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); विशेषणम्—अक्ष्णा (qualifies 'eye')
अक्ष्णाwith (her) eye
अक्ष्णा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअक्षि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
वामेनwith the left
वामेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootवाम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); विशेषणम्—अक्ष्णा (elliptic: 'with the left (eye)')
हरिम्Hari (Viṣṇu)
हरिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
ऐक्षतshe looked (at)
ऐक्षत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootईक्ष् (धातु)
Formलङ् लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपदम्