Shloka 21
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
यामाहुस्त्रिपुरामेव ब्रह्मविष्णवीशमातरम् / कामाक्षीति प्रसिद्धां तामस्तौ षीत्पुर्मभक्तिमान्
Transliteration
yāmāhustripurāmeva brahmaviṣṇavīśamātaram / kāmākṣīti prasiddhāṃ tāmastau ṣītpurmabhaktimān
Translation
യാരെ ത്രിപുരാ എന്നും ബ്രഹ്മ-വിഷ്ണു-ഈശ്വരന്മാരുടെ മാതാവെന്നും പറയുന്നു, ആ ‘കാമാക്ഷി’ എന്ന പ്രസിദ്ധ ദേവിയെ ഭക്തൻ സ്തുതിച്ചു।
Word by Word
याम्whom
याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; relative pronoun (whom)
आहुःthey call/said
आहुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
त्रिपुराम्Tripurā
त्रिपुराम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रिपुरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; proper name
एवindeed/only
एव:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle)
ब्रह्मविष्णवीशमातरम्mother of Brahmā, Viṣṇu and Īśa
ब्रह्मविष्णवीशमातरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + विष्णु + ईश + मातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘ब्रह्म-विष्णु-ईशानां माता’ (mother of Brahmā, Viṣṇu, and Īśa)
कामाक्षीKāmākṣī
कामाक्षी:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकामाक्षी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; proper name
इतिthus/as
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
प्रसिद्धाम्well-known
प्रसिद्धाम्:
Visheshana of ‘ताम्’ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रसिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र + √सिध्)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त-विशेषण (well-known)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; demonstrative pronoun (her)
अस्तौpraised
अस्तौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्तु (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘he praised’
षीत्पुर्मभक्तिमान्the devoted one (reading uncertain)
षीत्पुर्मभक्तिमान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root(पाठदोष/दुर्लभपाठ) भक्तिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘भक्तिमान्’ (devoted); पूर्वपद ‘षीत्पुर्म’ अस्पष्ट/अशुद्धपाठ