Shloka 16
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
विख्यातं वैष्णवं क्षेत्रं शिवसांनिध्य कारकम् / काञ्चीक्षेत्रे पुरा धाता सर्वलोकपितामहः
Transliteration
vikhyātaṃ vaiṣṇavaṃ kṣetraṃ śivasāṃnidhya kārakam / kāñcīkṣetre purā dhātā sarvalokapitāmahaḥ
Translation
ഇത് പ്രസിദ്ധമായ വൈഷ്ണവക്ഷേത്രം; ശിവസാന്നിധ്യം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നതാണ്. പുരാകാലത്ത് കാഞ്ചീക്ഷേത്രത്തിൽ ധാതാ, സർവ്വലോകപിതാമഹൻ, വസിച്ചിരുന്നു.
Word by Word
vikhyātamrenowned
vikhyātam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-khyāta (कृदन्त; √khyā/ख्या धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘विख्यात’ = renowned
vaiṣṇavamVaiṣṇava, pertaining to Viṣṇu
vaiṣṇavam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvaiṣṇava (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण
kṣetramsacred place, field (holy site)
kṣetram:
Karta/Adhikaraṇa (कर्ता/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
śiva-sāṃnidhya-kārakamcausing Śiva’s proximity/presence
śiva-sāṃnidhya-kārakam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśiva (प्रातिपदिक) + sāṃnidhya (प्रातिपदिक) + kāraka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘शिवस्य सान्निध्यं’ इति, तत् ‘कारकम्’ = causing the presence of Śiva
kāñcī-kṣetrein the Kāñcī sacred region
kāñcī-kṣetre:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāñcī (प्रातिपदिक) + kṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘काञ्च्याः क्षेत्रे’
purāformerly, once
purā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
dhātāDhātā (Brahmā, the creator)
dhātā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘धाता’ = Brahmā (creator)
sarva-loka-pitāmahaḥgrandfather of all worlds
sarva-loka-pitāmahaḥ:
Apposition to Karta (कर्ता-विशेषण/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक) + pitāmaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘सर्वलोकानां पितामहः’