Shloka 12
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
सर्वाभरणसंयुक्ता दशहस्तधृताम्बुजा / वामोरुन्यस्तहस्ता वा किरीटार्धेन्दुभूषणा
Transliteration
sarvābharaṇasaṃyuktā daśahastadhṛtāmbujā / vāmorunyastahastā vā kirīṭārdhendubhūṣaṇā
Translation
അവൾ സർവാഭരണങ്ങളാൽ സമ്പന്നയാണ്, പത്ത് കൈകളിൽ താമരകൾ ധരിക്കുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ ഇടത് ഊരുവിൽ കൈ വെച്ച്, കിരീടത്തിൽ അർദ്ധചന്ദ്രാഭരണത്തോടെ ശോഭിക്കുന്നു।
Word by Word
सर्वall
सर्व:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; ‘सर्व’ = all — प्रातिपदिक
आभरणornament
आभरण:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootआभरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
संयुक्ताadorned/associated
संयुक्ता:
विशेषण (Visheshana/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + युज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘संयुक्ता’ = endowed/connected
दशten
दश:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeAdjective
Rootदश (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral) — समासाङ्ग
हस्तhand
हस्त:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
धृतheld
धृत:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeAdjective
Rootधृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle, क्त), समासाङ्ग; ‘धृत’ = held
अम्बुजाlotus
अम्बुजा:
विशेष्य (Visheshya/Head noun)
TypeNoun
Rootअम्बु + जा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समास: अम्बुज = ‘water-born’ (lotus)
वामleft
वाम:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeAdjective
Rootवाम (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; ‘वाम’ = left
ऊरुthigh
ऊरु:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootऊरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
न्यस्तplaced
न्यस्त:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनि + अस् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle, क्त), समासाङ्ग; ‘न्यस्त’ = placed
हस्ताhand
हस्ता:
विशेष्य (Visheshya/Head noun)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (स्त्रीलिङ्गे विशेषणवत् प्रयोगः—‘हस्ता’ = having hand(s), but here as bahuvrīhi-like member in compound)
वाor
वा:
सम्बन्ध (Sambandha/Connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक निपात
किरीटcrown
किरीट:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootकिरीट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
अर्धhalf
अर्ध:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
इन्दुmoon
इन्दु:
सम्बन्ध (Sambandha/Qualifier)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक — समासाङ्ग
भूषणाadorned with
भूषणा:
विशेषण (Visheshana/Qualifier)
TypeAdjective
Rootभूषण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘भूषणा’ = adorned/ornamented (as adjective)