Shloka 68
महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्
Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī
Devanagari script
तर्पयन्त्यो दिशां चक्रं सुधास्यन्दैः सुशीतलैः / तासां नामानि मत्तस्त्वमवधारय कुम्भज
Transliteration
tarpayantyo diśāṃ cakraṃ sudhāsyandaiḥ suśītalaiḥ / tāsāṃ nāmāni mattastvamavadhāraya kumbhaja
Translation
അവർ അതിശീതളമായ അമൃതധാരകളാൽ ദിക്കുകളുടെ ചക്രത്തെ തർപ്പിക്കുന്നു; ഹേ കുംഭജ! അവരുടെ നാമങ്ങൾ എന്നിൽ നിന്ന് ശ്രദ്ധയോടെ ഗ്രഹിക്ക.
Word by Word
तर्पयन्त्यःsatisfying / refreshing
तर्पयन्त्यः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeVerb
Rootतर्पयत् (तृप् धातु, णिच्; शतृ-प्रत्यय कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; वर्तमानकालिक-कर्तरि शतृ (present active participle) — Nominative plural feminine
दिशाम्of the directions
दिशाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन — Genitive plural
चक्रम्the circle/orbit
चक्रम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — Accusative singular neuter
सुधा-स्यन्दैःwith streams of nectar
सुधा-स्यन्दैः:
करण (Karana/करण)
TypeNoun
Rootसुधा (प्रातिपदिक) + स्यन्द (स्यन्द् धातु/प्रातिपदिक; ‘flowing’)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (सुधायाः स्यन्दाः) — Instrumental plural masculine
सु-शीतलैःvery cool
सु-शीतलैः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + शीतल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; कर्मधारय (अतिशयेन शीतल) — Instrumental plural masculine (agreeing with स्यन्दैः)
तासाम्of those (females)
तासाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन — Genitive plural (pronoun)
नामानिnames
नामानि:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन — Nominative/Accusative plural neuter
मत्तःfrom me
मत्तः:
अपादान (Apādāna/अपादान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन — Ablative singular (pronoun)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Nominative singular (pronoun)
अवधारयunderstand/ascertain
अवधारय:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + धृ (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन — Imperative 2nd sg; परस्मैपद
कुम्भजO Kumbhaja (Agastya)
कुम्भज:
सम्बोधन (Sambodhana/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकुम्भज (प्रातिपदिक; कुम्भ+ज ‘jar-born’)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन — Vocative singular masculine