Shloka 4
महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्
Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī
Devanagari script
तत्र होत्री महादेवी होता कामेश्वरः परः / उभौ तौ नित्यहोतारौ रक्षतः सकलं जगत्
Transliteration
tatra hotrī mahādevī hotā kāmeśvaraḥ paraḥ / ubhau tau nityahotārau rakṣataḥ sakalaṃ jagat
Translation
അവിടെ ഹോത്രി മഹാദേവിയും, ഹോതാ പരമ കാമേശ്വരനും ആകുന്നു. അവർ ഇരുവരും നിത്യഹോതാക്കളായി സർവ്വജഗത്തെയും രക്ഷിക്കുന്നു.
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formस्थानवाचक-अव्यय
होत्रीthe female priest (hotrī)
होत्री:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootहोत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महा-देवीthe great goddess
महा-देवी:
समानााधिकरण (Apposition to होत्री)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महती देवी)
होताthe priest (hotā)
होता:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
काम-ईश्वरःKāmeśvara (lord of desire)
काम-ईश्वरः:
समानााधिकरण (Apposition to होता)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कामस्य ईश्वरः)
परःsupreme
परः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier of होता/कामेश्वरः)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उभौboth
उभौ:
कर्ता (Kartā/Subject of रक्षतः)
TypeNoun
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन (dual)
तौthose two
तौ:
कर्ता (Kartā/Subject; in apposition to उभौ)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; सर्वनाम (pronoun)
नित्य-होतारौthe two perpetual priests
नित्य-होतारौ:
समानााधिकरण (Apposition to उभौ तौ)
TypeNoun
Rootनित्य (प्रातिपदिक) + होतृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; कर्मधारयः (नित्यौ होतारौ)
रक्षतःprotect
रक्षतः:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, द्विवचन (dual)
सकलम्entire
सकलम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier of जगत्)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन
जगत्world
जगत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन