Shloka 17
महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्
Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī
Devanagari script
चिन्तामणिगृहेन्द्रस्य रक्षोभागं समाश्रितः / नामत्रय पहामन्त्रवाच्यो ऽस्ति भगवान्हरिः
Transliteration
cintāmaṇigṛhendrasya rakṣobhāgaṃ samāśritaḥ / nāmatraya pahāmantravācyo 'sti bhagavānhariḥ
Translation
ചിന്താമണി-ഗൃഹാധിപന്റെ രക്ഷോഭാഗം ആശ്രയിച്ച്, നാമത്രയ ‘പഹാ’ മന്ത്രത്താൽ വാച്യനായ ഭഗവാൻ ഹരി അവിടെ വിരാജിക്കുന്നു.
Word by Word
चिन्तामणि-गृह-इन्द्रस्यof the lord of the Cintāmaṇi-house
चिन्तामणि-गृह-इन्द्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootचिन्तामणि (प्रातिपदिक) + गृह (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (चिन्तामणेः गृहः = चिन्तामणिगृहम्; तस्य इन्द्रः = चिन्तामणिगृहेन्द्रः)
रक्षः-भागम्the portion/side of the Rākṣasas
रक्षः-भागम्:
Adhikarana/Deshya (अधिकरण/Locative-sense object of resorting)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (रक्षसां भागः)
सम्-आश्रितःhaving resorted to; situated
सम्-आश्रितः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootसम्-आ-श्रि (धातु)
FormPast passive participle (कृत्: क्त), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ‘having resorted to/being situated’
नाम-त्रयम्three names
नाम-त्रयम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of mantra)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (नाम्नां त्रयम् = three names)
पहा-मन्त्र-वाच्यःexpressed/denoted by the pahā-mantra
पहा-मन्त्र-वाच्यः:
Visheshana (विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootपहा (प्रातिपदिक) + मन्त्र (प्रातिपदिक) + वाच्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (पहा-मन्त्रेण वाच्यः = denoted by the ‘pahā’ mantra)
अस्तिis
अस्ति:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
हरिःHari (Vishnu)
हरिः:
Karta (कर्ता/Appositive subject)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; apposition to ‘भगवान्’