Shloka 82
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
तन्मात्रभूतहृदयस्तच्चित्तस्तत्परायणः / तत्कथासुधया नीतसमस्तरजनीदिनः
Transliteration
tanmātrabhūtahṛdayastaccittastatparāyaṇaḥ / tatkathāsudhayā nītasamastarajanīdinaḥ
Translation
അവന്റെ ഹൃദയം അവളാൽ മാത്രം നിറഞ്ഞു, ചിത്തവും അവളിലേയ്ക്ക് തന്നെ ചേർന്നു, അവളെയേ പരമാശ്രയമായി കണ്ടു; അവളുടെ കഥാമൃതം കൊണ്ടു അവന്റെ എല്ലാ രാവും പകലും കടന്നു പോയി।
Word by Word
तन्-मात्र-भूत-हृदयःwhose heart had become only that (i.e., fixed solely on her)
तन्-मात्र-भूत-हृदयः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + मात्र (प्रातिपदिक) + भूत (कृदन्त; √भू) + हृदय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः (तत्पुरुष): 'तन्मात्रम्' इति अवधारण + 'भूत' + 'हृदय'—विशेषण
तत्-चित्तःwhose mind was on that (her)
तत्-चित्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + चित्त (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास; विशेषण
तत्-परायणःdevoted to that (her)
तत्-परायणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + परायण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास; विशेषण
तत्-कथा-सुधयाby the nectar of her talk/stories
तत्-कथा-सुधया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + कथा (प्रातिपदिक) + सुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; तत्पुरुष-समास; 'by the nectar of her stories'
नीत-समस्त-रजनी-दिनःwhose nights and days were wholly passed (thus)
नीत-समस्त-रजनी-दिनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनीत (कृदन्त; √नी) + समस्त (कृदन्त/प्रातिपदिक) + रजनी (प्रातिपदिक) + दिन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि-समास: यस्य रजनीदिनौ समस्तौ नीतौ (whose nights and days were entirely spent/led)