Shloka 34
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
तेनाद्रिवंशे धृतजन्मलाभां कन्यामुमां योजयितुं प्रवृत्ताः / एवं स्मरं प्रेरितवन्त एव तस्यान्तिकं घोर तपःस्थितस्य
Transliteration
tenādrivaṃśe dhṛtajanmalābhāṃ kanyāmumāṃ yojayituṃ pravṛttāḥ / evaṃ smaraṃ preritavanta eva tasyāntikaṃ ghora tapaḥsthitasya
Translation
അപ്പോൾ അവർ അദ്രിവംശത്തിൽ ജനിച്ച കന്യക ഉമയെ അവനോടു ചേർക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; ഘോര തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന അവന്റെ അടുക്കലേക്ക് മന്മഥനെ ഇങ്ങനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു।
Word by Word
तेनby that/therefore
तेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम
अद्रि-वंशेin the mountain lineage
अद्रि-वंशे:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक) + वंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष-समासः: अद्रेः वंशः (mountain lineage)
धृत-जन्म-लाभाम्who had obtained birth
धृत-जन्म-लाभाम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootधृ (धातु) + क्त (कृदन्त) + जन्म (प्रातिपदिक) + लाभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष-समासः: धृतः जन्मलाभः यस्याः (she who has obtained birth/whose birth is secured)
कन्याम्the maiden
कन्याम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उमाम्Umā
उमाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेष्य-नाम (proper noun)
योजयितुम्to unite (in marriage)
योजयितुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeIndeclinable
Rootयुज् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive): 'to join/arrange (in marriage)'
प्रवृत्ताःset out/undertook
प्रवृत्ताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootप्र-वृत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle used finitely); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'set forth/engaged'
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)
स्मरम्Kāma (the god of love)
स्मरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्मर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रेरितवन्तःthey urged/impelled
प्रेरितवन्तः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootप्र-ईर्/ईर् (धातु) + क्तवतु (कृदन्त)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त (perfective past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'they impelled'
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
अन्तिकम्near/presence
अन्तिकम्:
Karma (कर्म/Object of motion)
TypeNoun
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; देशवाचक (place noun)
घोरterrible
घोर:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषणम् (agreeing with तपः)
तपः-स्थितस्यof (him) abiding in austerity
तपः-स्थितस्य:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + स्थित (स्था धातु, क्त/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुष-समासः: तपसि स्थितः (one abiding in austerity)