Shloka 25
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
न दिक्षु न च भूचक्रे न व्योमनि च ते ममुः / दुःखदुखेन ते चेलुरन्योन्याश्लेषपीडिताः
Transliteration
na dikṣu na ca bhūcakre na vyomani ca te mamuḥ / duḥkhadukhena te celuranyonyāśleṣapīḍitāḥ
Translation
അവർ ദിക്കുകളിലും ഭൂചക്രത്തിലും ആകാശത്തിലും എവിടെയും ഒതുങ്ങിയില്ല. പരസ്പര ആലിംഗനത്തിന്റെ ഞെരുക്കിൽ പീഡിതരായി, ദുഃഖത്തിന്മേൽ ദുഃഖം സഹിച്ച് അവർ നീങ്ങി.
Word by Word
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negative particle)
दिक्षुin the directions
दिक्षु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; locative
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
भू-चक्रेon the earth-disk
भू-चक्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी, एकवचन; locative
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
व्योमनिin the sky
व्योमनि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी, एकवचन; locative
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; personal pronoun ‘they’
ममुःmeasured / found (space)
ममुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्; √मा ‘to measure’
दुःख-दुःखेनwith intense suffering
दुःख-दुःखेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक) + दुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया, एकवचन; करण (instrumental)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन
चेलुःmoved about
चेलुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
अन्योन्य-आश्लेष-पीडिताःcrushed by mutual pressing
अन्योन्य-आश्लेष-पीडिताः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक) + आश्लेष (प्रातिपदिक) + पीडित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पीड्)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; ‘pressed by mutual embrace/pressing’