Shloka 19
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
दीप्तायुधा दीप्तकेशा निर्जग्मुर्दीप्तकङ्कटाः / द्विसहस्राक्षौहिणीनां पञ्चाशीतिः परार्धिका
Transliteration
dīptāyudhā dīptakeśā nirjagmurdīptakaṅkaṭāḥ / dvisahasrākṣauhiṇīnāṃ pañcāśītiḥ parārdhikā
Translation
ദീപ്തായുധങ്ങളുമായി, ജ്വലിക്കുന്ന കേശങ്ങളുമായി, പ്രകാശമുള്ള കങ്കടങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സേനകൾ പുറപ്പെട്ടു. രണ്ടായിരം അക്ഷൗഹിണികളിലും അധികമായി, പഞ്ചാശീ പരാർധ സൈന്യം ഒന്നിച്ചു.
Word by Word
दीप्त-आयुधाःhaving blazing weapons
दीप्त-आयुधाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीप्त (कृदन्त, √दीप्) + आयुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारय-समास; ‘दीप्तानि आयुधानि येषाम्’ (having shining weapons)
दीप्त-केशाःwith blazing hair
दीप्त-केशाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीप्त (कृदन्त, √दीप्) + केश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय-समास; ‘दीप्ताः केशाः येषाम्’ (with shining hair)
निर्जग्मुःwent forth / departed
निर्जग्मुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; उपसर्ग: निर्-
दीप्त-कङ्कटाःwearing blazing armor
दीप्त-कङ्कटाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीप्त (कृदन्त, √दीप्) + कङ्कट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय-समास; ‘दीप्ताः कङ्कटाः येषाम्’ (with shining armor)
द्वि-सहस्र-अक्षौहिणीनाम्of two thousand akṣauhiṇīs (army divisions)
द्वि-सहस्र-अक्षौहिणीनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootद्वि (संख्या) + सहस्र (प्रातिपदिक) + अक्षौहिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; द्विगु-समास (numerical compound)
पञ्च-आशीतिःeighty-five
पञ्च-आशीतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या) + आशीतिः (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समास; संख्या (85)
परार्धिकाand a half more (additional half)
परार्धिका:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरार्धिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अधिक’ (plus/over and above) — qualifying the number