Shloka 35
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
अग्रेपुच्छे च वदनं धारयन्तः फणान्वितम् / आस्यादा नीलवपुषः सर्पिण्याः फणिनो ऽभवन्
Transliteration
agrepucche ca vadanaṃ dhārayantaḥ phaṇānvitam / āsyādā nīlavapuṣaḥ sarpiṇyāḥ phaṇino 'bhavan
Translation
അഗ്രപുച്ഛത്തിൽ ഫണയുക്തമായ മുഖം ധരിച്ചവരായി, നീലവർണ്ണ സർപ്പിണിയുടെ വായിൽ നിന്നു പല ഫണിധര നാഗങ്ങളും ഉദ്ഭവിച്ചു.
Word by Word
अग्रेin front, at the fore
अग्रे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeIndeclinable
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
पुच्छेin the tail
पुच्छे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootपुच्छ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
वदनम्face, mouth
वदनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन
धारयन्तःbearing, holding
धारयन्तः:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeVerb
Rootधृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक-कर्तरि-शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
फण-अन्वितम्endowed with hoods
फण-अन्वितम्:
कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootफण (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सह/युक्तार्थे); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; वदनम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
आस्यात्from the mouth
आस्यात्:
अपादान (Apādāna/Ablative-source)
TypeNoun
Rootआस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति (5th/पञ्चमी), एकवचन
नील-वपुषःof the blue-bodied (one)
नील-वपुषः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootनील (प्रातिपदिक) + वपुस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; (नीलं वपुः यस्य/यस्याः) इति; स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्पिण्याः इति सम्बन्धे
सर्पिण्याःof the female serpent
सर्पिण्याः:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्पिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन
फणिनःhooded serpents
फणिनः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootफणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), बहुवचन
अभवन्became, arose
अभवन्:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन