Shloka 46
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
एकैकस्माद्भटादस्मात्सैन्येषु परिपन्थिनः / शङ्कते खलु वित्रस्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्
Transliteration
ekaikasmādbhaṭādasmātsainyeṣu paripanthinaḥ / śaṅkate khalu vitrastaṃ trailokyaṃ sacarācaram
Translation
ഈ സൈന്യത്തിലെ ഓരോ ഭടനെയും കണ്ടാൽ പോലും വഴിമുടക്കുന്ന ശത്രുക്കൾ ഭയപ്പെടുന്നു; ചരാചരങ്ങളോടുകൂടിയ ത്രിലോകവും വിറച്ച് സംശയിക്കുന്നു।
Word by Word
एक-एकस्मात्from each one
एक-एकस्मात्:
Apādāna (अपादान)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; द्विगु/अव्ययीभाववत् प्रयोग: ‘from each single (one)’
भटात्from the soldier
भटात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootभट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन
अस्मात्from this
अस्मात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; deictic ‘from this (one)’
सैन्येषुin the armies
सैन्येषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
परिपन्थिनःbandits/obstructors
परिपन्थिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरिपन्थिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘highwaymen/obstructors’
शङ्कतेfears/suspects
शङ्कते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√शङ्क् (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
खलुindeed
खलु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootखलु (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक particle ‘indeed’
वित्रस्तम्terrified
वित्रस्तम्:
Karma-विशेषण (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootवित्रस्त (प्रातिपदिक; past participial base from वि-√त्रस्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मविशेषण (agreeing with त्रैलोक्यम्)
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु: ‘three worlds’
स-चर-अचरम्with all moving and unmoving beings
स-चर-अचरम्:
Karma-विशेषण (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय) + चर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्वन्द्व (इतरेतर): ‘moving and unmoving’; ‘स-’ = ‘together with’