Shloka 94
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
तथा दशसहस्राणामयुतं कोटिरुच्यते / अर्बुदं दशकोट्यस्तु ह्यब्जं कोटिशतं विदुः
Transliteration
tathā daśasahasrāṇāmayutaṃ koṭirucyate / arbudaṃ daśakoṭyastu hyabjaṃ koṭiśataṃ viduḥ
Translation
ഇങ്ങനെ പത്തായിരങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തെ ‘അയുതം’ എന്നും അതിനെ ‘കോടി’ എന്നും പറയുന്നു. പത്ത് കോടി ‘അർബുദം’, നൂറ് കോടി ‘അബ്ജം’ എന്നു പണ്ഡിതർ അറിയുന്നു.
Word by Word
तथाthus; likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/connecting)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
दशसहस्राणाम्of ten-thousands
दशसहस्राणाम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदश-सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (Genitive/षष्ठी), बहुवचन; द्विगु-समास (numeral compound)
अयुतम्a yuta (ten-thousand)
अयुतम्:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootअयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन
कोटिःa koṭi (ten million)
कोटिः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन
उच्यतेis said/called
उच्यते:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् लकार (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
अर्बुदम्arbuda (a large number)
अर्बुदम्:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootअर्बुद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन
दशकोट्यःten koṭis
दशकोट्यः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootदश-कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन; द्विगु-समास
तुbut; and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/contrast)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
अब्जम्abja (a large number)
अब्जम्:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootअब्ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन
कोटिशतम्a hundred koṭis
कोटिशतम्:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootकोटि-शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (hundred of koṭis)
विदुःthey know; they consider
विदुः:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलिट् लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन