Shloka 48
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
पुलस्त्यः पुलहस्छैव क्रतुरित्येवामादयः / पूर्वं ते संप्रसूयन्ते ब्रह्मणो मानसा इह
Transliteration
pulastyaḥ pulahaschaiva kraturityevāmādayaḥ / pūrvaṃ te saṃprasūyante brahmaṇo mānasā iha
Translation
പുലസ്ത്യൻ, പുലഹൻ, ക്രതു മുതലായവർ—ഇവർ ഇവിടെ ആദ്യം ബ്രഹ്മാവിന്റെ മാനസപുത്രന്മാരായി പ്രസവിക്കുന്നു/ഉദ്ഭവിക്കുന്നു।
Word by Word
pulastyaḥPulastya
pulastyaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpulastya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
pulahaḥPulaha
pulahaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpulaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
evaindeed, just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थ (particle: indeed/only)
kratuḥKratu
kratuḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkratu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि/उद्धरणसूचक (quotative particle)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थ (particle)
āma-ādayaḥĀma and others
āma-ādayaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootāma (प्रातिपदिक; proper name) + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः (तत्पुरुष) — ‘आमः आदिः येषां ते’ (āma and others)
pūrvamformerly, first
pūrvam:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb: formerly/first)
tethey
te:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
saṃprasūyanteare born forth, come into being
saṃprasūyante:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√sū (धातु) सम्-प्र-उपसर्ग
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
brahmaṇaḥof Brahmā
brahmaṇaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
mānasāḥmind-born, mental
mānasāḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootmānasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (agreeing with te)
ihahere
iha:
Adhikarana (अधिकरण/Locative-adverbial)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb: here)