Shloka 56
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
दक्षपुत्रस्य पुत्रास्ते रोहितस्य प्रजापतेः / भविष्यन्ति भविष्यास्तु एकैको द्वादशो गणः
Transliteration
dakṣaputrasya putrāste rohitasya prajāpateḥ / bhaviṣyanti bhaviṣyāstu ekaiko dvādaśo gaṇaḥ
Translation
അവർ ദക്ഷപുത്രൻ, പ്രജാപതി രോഹിതന്റെ പുത്രന്മാർ; അവർ ‘ഭവിഷ്യ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടും—ഓരോരുത്തർക്കും പന്ത്രണ്ടു ഗണങ്ങൾ വീതം ഉണ്ടാകും.
Word by Word
दक्षपुत्रस्यof Dakṣa’s son
दक्षपुत्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदक्ष + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष-समास, पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
पुत्राःsons
पुत्राः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेthose
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; निर्देश-सर्वनाम
रोहितस्यof Rohita
रोहितस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootरोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
प्रजापतेःof Prajāpati
प्रजापतेः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
भविष्यन्तिwill be
भविष्यन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन
भविष्याःBhaviṣyas (a class/name)
भविष्याः:
कर्ता (Karta/Subject complement)
TypeNoun
Rootभविष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (संज्ञा) ‘भविष्य’ नाम गण/वर्ग
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअवधारण/विरोध-अव्यय
एकःone
एकः:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; एकैकः इति पुनरुक्त-समासे अङ्ग
एकःone (each)
एकः:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (पुनरुक्ति) ‘each one’ अर्थे
द्वादशःtwelvefold / consisting of twelve
द्वादशः:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वादश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गणः इति विशेष्यस्य विशेषण
गणःgroup
गणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन