Shloka 52
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
वैवस्वतो मनुर्यश्च सावर्णो यश्च वै श्रुतः / ज्ञेयः संज्ञासुतो विद्वान्मनुर्वैवस्वतः प्रभुः
Transliteration
vaivasvato manuryaśca sāvarṇo yaśca vai śrutaḥ / jñeyaḥ saṃjñāsuto vidvānmanurvaivasvataḥ prabhuḥ
Translation
വൈവസ്വത മനുവും സാവർണ മനുവും എന്നിങ്ങനെ പ്രസിദ്ധരായവർ; സംജ്ഞയുടെ പുത്രനായ പ്രഭു മനുവേ വൈവസ്വത മനുവെന്ന് പണ്ഡിതർ അറിയണം।
Word by Word
वैवस्वतःVaivasvata
वैवस्वतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
मनुःManu
मनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धे
चand
च:
None (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
सावर्णःSāvarṇa
सावर्णः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसावर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (व्यक्तिनाम)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धे
चand
च:
None (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
वैindeed
वै:
None (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपातः (emphatic particle)
श्रुतःrenowned/known
श्रुतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootश्रुत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP) from श्रु (धातु), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘श्रुतः’ = renowned/heard of
ज्ञेयःshould be known
ज्ञेयः:
Kriya (विधेय-क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formतव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेय (to be known)
संज्ञा-सुतःson of Saṃjñā
संज्ञा-सुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंज्ञा (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (संज्ञायाः सुतः)
विद्वान्the wise one/knower
विद्वान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक; कृदन्त from विद् धातु)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; वर्तमान-कृदन्त (present participle) used as noun/adjective
मनुःManu
मनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
वैवस्वतःVaivasvata
वैवस्वतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying मनुः)
प्रभुःlord/master
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्