Shloka 24
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
दक्षस्य ते हि वौहित्राः क्रियाया दुहितुः सुताः / महता तपसा युक्ता मेरुपृष्ठे महौ जसः
Transliteration
dakṣasya te hi vauhitrāḥ kriyāyā duhituḥ sutāḥ / mahatā tapasā yuktā merupṛṣṭhe mahau jasaḥ
Translation
അവർ ദക്ഷന്റെ കൊച്ചുമക്കൾ—ക്രിയ എന്ന പുത്രിയുടെ പുത്രന്മാർ. മഹത്തായ തപസ്സോടെ യുക്തരായി, മേരു പർവതത്തിന്റെ പൃഷ്ഠത്തിൽ മഹാതേജസ്സോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
Word by Word
दक्षस्यof Dakṣa
दक्षस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये अव्यय (particle: for/indeed)
वौहित्राःdaughter’s grandsons
वौहित्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवौहित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; 'दौहित्र' इत्यर्थे (grandsons through a daughter)
क्रियायाःof Kriyā
क्रियायाः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
दुहितुःof the daughter
दुहितुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदुहितृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
सुताःsons
सुताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
महताby great
महता:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (तपसा इति सह)
तपसाausterity
तपसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
युक्ताःendowed/engaged
युक्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयुक्त (कृदन्त; √युज् (धातु) क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
मेरु-पृष्ठेon the back/slope of Meru
मेरु-पृष्ठे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक) + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी: 'मेरोः पृष्ठम्')
महौजसःof great vigor
महौजसः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + ओजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—बहुव्रीहि ('महद् ओजः यस्य ते')