Shloka 158
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
तत्तेजः समनुप्राप्य कृत्स्नं जगदिदं शनैः / अयोगुडनिभं सर्वं तदा ह्येवं प्रकाशते
Transliteration
tattejaḥ samanuprāpya kṛtsnaṃ jagadidaṃ śanaiḥ / ayoguḍanibhaṃ sarvaṃ tadā hyevaṃ prakāśate
Translation
ആ തേജസ്സിനെ പ്രാപിച്ചപ്പോൾ ഈ സമസ്ത ലോകവും പതുക്കെ പ്രകാശിക്കുന്നു; അപ്പോൾ എല്ലാം ഇരുമ്പുഗോളത്തെപ്പോലെ ദീപ്തമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
Word by Word
tatthat
tat:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन); demonstrative pronoun used adjectivally
tejaḥsplendor, radiance
tejaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन)
samanuprāpyahaving reached
samanuprāpya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsam-anu-√prāp (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), indeclinable; ‘having fully reached/attained’
kṛtsnamentire, whole
kṛtsnam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkṛtsna (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया), Singular (एकवचन)
jagatworld
jagat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया), Singular (एकवचन)
idamthis
idam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया), Singular (एकवचन); demonstrative pronoun used adjectivally
śanaiḥgradually, slowly
śanaiḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśanaiḥ (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAdverb (क्रियाविशेषण-अव्यय)
a-yoguḍa-nibhamunlike an iron ball (i.e., not dense/solid)
a-yoguḍa-nibham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roota (नञ्-उपसर्ग) + yoguḍa (प्रातिपदिक) + nibha (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया), Singular (एकवचन); नञ्-तत्पुरुष: ‘not like a ball of iron’
sarvamall
sarvam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया), Singular (एकवचन)
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormTemporal adverb (कालवाचक-अव्यय)
hiindeed
hi:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphatic/causal
evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormManner adverb (प्रकारवाचक-अव्यय)
prakāśateshines forth, appears
prakāśate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√kāś (धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); Ātmanepada (आत्मनेपद)