Shloka 131
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
प्रहरति प्रकुरुते सर्गस्य प्रलयं पुनः / सुषुप्सुर्भगवान्ब्रह्मा प्रजाः संहरते तदा
Transliteration
praharati prakurute sargasya pralayaṃ punaḥ / suṣupsurbhagavānbrahmā prajāḥ saṃharate tadā
Translation
അത് (കാലം) വീണ്ടും വീണ്ടും സൃഷ്ടിയുടെ പ്രളയം പ്രഹരിച്ച് സംഭവിപ്പിക്കുന്നു. അപ്പോൾ നിദ്രയിലേക്കു വഴങ്ങുന്ന ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവ് പ്രജകളെ സംഹരിക്കുന്നു.
Word by Word
praharatistrikes/sets in motion
praharati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√hṛ (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
prakurutebrings about/does
prakurute:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√kṛ (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
sargasyaof creation
sargasya:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsarga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
pralayamdissolution
pralayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpralaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
punaḥagain
punaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): पुनरावृत्ति (again)
suṣupsuḥwishing to sleep
suṣupsuḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsuṣupsu (प्रातिपदिक; desiderative sense from √svap)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमान-इच्छार्थक विशेषण: ‘desiring to sleep’
bhagavānthe Blessed Lord
bhagavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गुणवाचक संज्ञा
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
prajāḥcreatures/subjects
prajāḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
saṃharatewithdraws/destroys
saṃharate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-√hṛ (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
tadāthen
tadā:
Adhikaraṇa (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)