Previous Verse
Next Verse

Shloka 88

Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्

ततः प्रभृति देवः स न प्रासूयत वै प्रजाः / ऊर्ध्वरेताः स्थितः स्थाणुर्यावदाभूतसंप्लवम्

tataḥ prabhṛti devaḥ sa na prāsūyata vai prajāḥ / ūrdhvaretāḥ sthitaḥ sthāṇuryāvadābhūtasaṃplavam

അതിനുശേഷം ആ ദേവൻ പ്രജകളെ പ്രസവിപ്പിച്ചില്ല. ഊർധ്വരേതസ്സായി സ്ഥാണുരൂപത്തിൽ മഹാപ്രളയം വരെ സ്ഥിരനായി നിന്നു.

tataḥthereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), ablatival adverb: 'from then/thereafter'
prabhṛtifrom (that time) onward
prabhṛti:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootprabhṛti (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), postpositional adverb: 'starting from/since'
devaḥthe god
devaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Masculine, Nominative Singular
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (निपात)
FormAvyaya (अव्यय), particle of negation (निषेध)
prāsūyataproduced/begot
prāsūyata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sū (धातु)
FormImperfect (लङ्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd Person (प्रथमपुरुष) Singular (एकवचन)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (निपात)
FormAvyaya (अव्यय), emphatic particle (निपात)
prajāḥcreatures/offspring
prajāḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (द्वितीया) Plural (बहुवचन)
ūrdhva-retāḥone with upward semen (celibate)
ūrdhva-retāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootūrdhva (प्रातिपदिक) + retas (प्रातिपदिक)
FormBahuvrīhi (बहुव्रीहि) adjective: 'whose semen is upward'; Masculine, Nominative Singular
sthitaḥstood/remained
sthitaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु)
FormPast passive participle (क्त, PPP), Masculine Nominative Singular; used predicatively
sthāṇuḥSthāṇu (the Immovable, Śiva)
sthāṇuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsthāṇu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative Singular; proper epithet/name
yāvatuntil/as long as
yāvat:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyāvat (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), correlative adverb: 'as long as/until'
ā-bhūta-saṃplavamup to the cosmic dissolution
ā-bhūta-saṃplavam:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootā (उपसर्ग/अव्यय) + bhūta (प्रातिपदिक) + saṃplava (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) compound; Neuter Accusative Singular (द्वितीया एकवचन) used as temporal limit with yāvat