Shloka 80
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
अन्याः सृजस्व भद्रं ते प्रजास्त्वं मृत्युसंयुताः / नारभन्ते हि कर्माणि प्रजा विगतमृत्यवः
Transliteration
anyāḥ sṛjasva bhadraṃ te prajāstvaṃ mṛtyusaṃyutāḥ / nārabhante hi karmāṇi prajā vigatamṛtyavaḥ
Translation
നിനക്കു മംഗളം—മൃത്യുസംയുക്തമായ മറ്റുപ്രജകളെ സൃഷ്ടിക്ക; കാരണം മൃത്യുരഹിത പ്രജകൾ കര്മ്മങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയില്ല.
Word by Word
अन्याःother
अन्याः:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
सृजस्वcreate
सृजस्व:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
भद्रम्good fortune
भद्रम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; आशीर्वादार्थक प्रयोग (benedictive object)
तेto you/for you
ते:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (Sampradāna/Sambandha)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (6th/4th), एकवचन; सर्वनाम (to you/your)
प्रजाःcreatures
प्रजाः:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
मृत्युसंयुताःjoined with death/mortal
मृत्युसंयुताः:
विधेय (Vidheyā/विधेय)
TypeAdjective
Rootमृत्यु + संयुत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (मृत्युना संयुताः)
नnot
न:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
आरभन्तेundertake/begin
आरभन्ते:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootरभ् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग-आ (आ+रभ्)
हिfor/indeed
हि:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये अव्यय (particle: for/indeed)
कर्माणिactions/works
कर्माणि:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
प्रजाःcreatures
प्रजाः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
विगत-मृत्यवःfree from death/immortal
विगत-मृत्यवः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविगत + मृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः (येषां मृत्युः विगतः ते)