Shloka 5
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
अंबिकानां मया प्रोक्ता योनयः स्वनस्पतेः / ताभिरेकत्वभूता भिस्त्रिविधाभिः स्ववीर्यतः
Transliteration
aṃbikānāṃ mayā proktā yonayaḥ svanaspateḥ / tābhirekatvabhūtā bhistrividhābhiḥ svavīryataḥ
Translation
അംബികകളുടെ യോനികളെ ഞാൻ വനസ്പതി-സ്വരൂപമായി പ്രസ്താവിച്ചു. അവ സ്വവീര്യത്താൽ ത്രിവിധമായിട്ടും ഏകത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
Word by Word
अंबिकानाम्of the Ambikās
अंबिकानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअंबिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (Genitive), बहुवचन
मयाby me
मया:
Kartr (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन
प्रोक्ताःhave been stated
प्रोक्ताः:
Predicative (विधेय)
TypeVerb
Rootप्रोक्त (कृदन्त, √वच् वचने, प्र-उपसर्ग)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेयभावे
योनयःorigins/wombs
योनयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
स्वनस्पतेःof Svanaspati
स्वनस्पतेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्वनस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन
ताभिःby/with those
ताभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन
एकत्व-भूताःhaving become one/unified
एकत्व-भूताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकत्व (प्रातिपदिक) + भूत (कृदन्त, √भू सत्तायाम्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः: एकत्वभूत (तत्पुरुषः) ‘एकत्वं प्राप्ताः’
भिः(sandhi residue)
भिः:
—
TypeIndeclinable
Root(एभिः/ताभिः इत्यस्य पदच्छेदे अवशिष्टः भागः)
Formपाठभेद/सन्धिविच्छेद-अवशेष; ‘ताभिः ...’ इत्यत्र पुनरुक्त-भङ्गः
त्रिविधाभिःby the threefold (ones)
त्रिविधाभिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या) + विधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; समासः: त्रिविध (द्विगु/तत्पुरुषवत्) ‘त्रयः प्रकाराः यस्य’
स्व-वीर्यतःfrom/through their own potency
स्व-वीर्यतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootस्व (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-प्रत्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘-तः’; समासः: स्ववीर्य (तत्पुरुषः)