Shloka 37
युगप्रजालक्षणम् ऋषिप्रवरवर्णनं च
Yuga–Prajā-Lakṣaṇa and the Enumeration of Eminent Ṛṣis
Devanagari script
यः कश्चित्करणैर्मन्त्रो न च पादक्षरैर्मितः / अतियुक्तावसानं च तद्यजुर्वै प्रचक्षते
Transliteration
yaḥ kaścitkaraṇairmantro na ca pādakṣarairmitaḥ / atiyuktāvasānaṃ ca tadyajurvai pracakṣate
Translation
കരണങ്ങളാൽ (ക്രിയാവിധികളാൽ) യുക്തമായ മന്ത്രം പാദാക്ഷരങ്ങളാൽ അളക്കപ്പെടാതെ, അതിയുക്തമായ സമാപ്തിയുള്ളതായാൽ അതിനെ ‘യജുഃ’ എന്നു പറയുന്നു।
Word by Word
yaḥwho/that which
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kaścitany (one)
kaścit:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअनिश्चित-सर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
karaṇaiḥby means (of ritual procedures/phonetic devices)
karaṇaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkaraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (plural)
mantraḥmantra
mantraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmantra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
pāda-akṣaraiḥby syllables (count) of the pādas
pāda-akṣaraiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpāda + akṣara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative; pādeṣu akṣaraiḥ / pādānām akṣaraiḥ); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
mitaḥmeasured, limited
mitaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmita (कृदन्त; √mā धातु, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-सम्बन्ध (negated by na)
atiyukta-avasānamhaving an over-extended/over-applied ending
atiyukta-avasānam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootatiyukta + avasāna (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative; atiyuktam avasānam yasya); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन (here as predicate/descriptor)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश (demonstrative)
yajuḥYajus-formula (Yajur-verse)
yajuḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyajus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात; निश्चयार्थ/खलु-अर्थ (indeed, certainly)
pracakṣatethey call/declare
pracakṣate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra+√cakṣ (चक्ष् धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन