Shloka 21
युगप्रजालक्षणम् ऋषिप्रवरवर्णनं च
Yuga–Prajā-Lakṣaṇa and the Enumeration of Eminent Ṛṣis
Devanagari script
वैदशाखाप्रणयनास्ततस्ते ऋषयः स्मृताः / ईश्वरा मन्त्रवक्तार ऋषयो ह्यृषिकास्तथा
Transliteration
vaidaśākhāpraṇayanāstataste ṛṣayaḥ smṛtāḥ / īśvarā mantravaktāra ṛṣayo hyṛṣikāstathā
Translation
വേദശാഖകൾ പ്രണയിച്ചവരായതിനാൽ അവർ ഋഷികളെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; അവർ ഈശ്വരസ്വരൂപർ, മന്ത്രവക്താക്കൾ—ഋഷികളും ഋഷികകളും തന്നേ.
Word by Word
वैद-शाखा-प्रणयनाःarrangers of Vedic branches
वैद-शाखा-प्रणयनाः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootवैद (प्रातिपदिक) + शाखा (प्रातिपदिक) + प्रणयन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (वैद्या शाखा येषां/वैदशाखानां प्रणयनं कुर्वन्ति = arrangers of Vedic branches)
ततःthereafter
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रम/हेतुवाचक (then/thereafter)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
स्मृताःare remembered/called
स्मृताः:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (क्त)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘are remembered/are called’
ईश्वराःlords; Īśvaras
ईश्वराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
मन्त्र-वक्तारःreciters of mantras
मन्त्र-वक्तारः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) + वक्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (मन्त्रान् वदन्ति = speakers/reciters of mantras)
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
ऋषिकाःṛṣikas (a class of sages)
ऋषिकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋषिका (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (समूह/वर्ग-नाम)
तथाalso
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/प्रकारवाचक (also/likewise)