Shloka 74
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
युगेयुगे तु हीयन्ते त्रित्रिपादास्तु सिद्धयः / युगस्वभावात्संध्यासु तिष्ठन्तीह तु यादृशः
Transliteration
yugeyuge tu hīyante tritripādāstu siddhayaḥ / yugasvabhāvātsaṃdhyāsu tiṣṭhantīha tu yādṛśaḥ
Translation
യുഗംതോറും സിദ്ധികൾ കുറയുന്നു; മൂന്ന് മൂന്ന് പാദങ്ങളുള്ള സിദ്ധികൾ ക്ഷയിക്കുന്നു. യുഗസ്വഭാവം മൂലം ഇവിടെ സന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ അവ യഥാരൂപം നിലനിൽക്കുന്നു.
Word by Word
युगे युगेin every age
युगे युगे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; पुनरुक्ति (reduplication) = ‘in each yuga’
तुbut/indeed
तु:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
हीयन्तेdiminish/decline
हीयन्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootहा (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
त्रि-त्रि-पादाःthree-quartered (in three parts)
त्रि-त्रि-पादाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numerical): ‘त्रयः पादाः’ (three parts/quarters); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (of ‘सिद्धयः’)
तुand/but
तु:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
सिद्धयःaccomplishments/perfections
सिद्धयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
युग-स्वभावात्due to the nature of the age
युग-स्वभावात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक) + स्वभाव (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: ‘युगस्य स्वभावः’; पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन (ablative: because of)
संध्यासुin the transitions (twilights)
संध्यासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
तिष्ठन्तिremain/stand
तिष्ठन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
इहhere
इह:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
तुindeed
तु:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
यादृशाःof whatever kind/as they are
यादृशाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयादृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (of ‘सिद्धयः’)