Shloka 47
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
चातुराश्रमशैथिल्यो धर्मः प्रविचरिष्यति / तदा ह्यल्पफला भूमिः क्वचिच्चापि महाफला
Transliteration
cāturāśramaśaithilyo dharmaḥ pravicariṣyati / tadā hyalpaphalā bhūmiḥ kvaciccāpi mahāphalā
Translation
നാല് ആശ്രമങ്ങളുടെയും നിഷ്ഠകൾ അയഞ്ഞ രീതിയിലുള്ള ധർമ്മമായിരിക്കും നിലനിൽക്കുക. അക്കാലത്ത് ഭൂമിയിൽ വിളവ് വളരെ കുറവായിരിക്കും, എന്നാൽ ചിലയിടങ്ങളിൽ കൂടുതൽ വിളവ് ലഭിച്ചേക്കാം.
Word by Word
चातुराश्रमशैथिल्यःcharacterized by laxity of the four āśramas
चातुराश्रमशैथिल्यः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootचातुराश्रम-शैथिल्य (प्रातिपदिक; चातुराश्रम + शैथिल्य)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (धर्मस्य)
धर्मःdharma
धर्मः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रविचरिष्यतिwill roam / will prevail
प्रविचरिष्यति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र+वि+चर् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Kala (काल/Time adjunct)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
अल्पफलाhaving little fruit
अल्पफला:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootअल्प-फल (प्रातिपदिक; अल्प + फल)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (भूमेः)
भूमिःthe earth / land
भूमिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्वचित्somewhere / at times
क्वचित्:
Desha/Kala (देश/काल adjunct)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक अव्यय (adverb: somewhere/sometimes)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक निपात (also/even)
महाफलाvery fruitful
महाफला:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootमहा-फल (प्रातिपदिक; महा + फल)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (भूमेः)