Shloka 127
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
वर्णाश्रमविभागाश्च युगानि युगसिद्धयः / अनुषङ्गात्समाख्याताः सृष्टिसर्गं निबोधत / विस्तरेणानुपूर्व्या च स्थितिं वक्ष्ये युगेष्विह
Transliteration
varṇāśramavibhāgāśca yugāni yugasiddhayaḥ / anuṣaṅgātsamākhyātāḥ sṛṣṭisargaṃ nibodhata / vistareṇānupūrvyā ca sthitiṃ vakṣye yugeṣviha
Translation
വർണാശ്രമവിഭാഗങ്ങളും, യുഗങ്ങളും, യുഗസിദ്ധികളും പ്രസംഗവശാൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇനി സൃഷ്ടിസർഗം ഗ്രഹിക്കുവിൻ; ഇവിടെ യുഗങ്ങളിലെ സ്ഥിതിയെ ക്രമമായി വിശദമായി ഞാൻ പറയും.
Word by Word
varṇa-āśrama-vibhāgāḥdivisions of varṇas and āśramas
varṇa-āśrama-vibhāgāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक) + āśrama (प्रातिपदिक) + vibhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; समास: (वर्णाश्रमयोः विभागाः) — द्वन्द्व-पूर्वपद + षष्ठी-तत्पुरुष
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
yugāniyugas/ages
yugāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
yuga-siddhayaḥaccomplishments of the yugas
yuga-siddhayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyuga (प्रातिपदिक) + siddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; समास: युगस्य सिद्धयः (षष्ठी-तत्पुरुष)
anuṣaṅgātfrom/owing to connection (context)
anuṣaṅgāt:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootanuṣaṅga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; हेत्वर्थे ‘because of/in connection with’
samākhyātāḥhave been stated/declared
samākhyātāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsamākhyāta (कृदन्त; √khyā प्रख्याने + sam-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) — ‘have been declared’
sṛṣṭi-sargamthe creation (process)
sṛṣṭi-sargam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsṛṣṭi (प्रातिपदिक) + sarga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; कर्मधारय: सृष्टिरूपः सर्गः / सृष्टेः सर्गः (sense: creation-process)
nibodhataunderstand/learn (you all)
nibodhata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√budh (धातु) + ni-
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; आत्मनेपद
vistareṇain detail
vistareṇa:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvistara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (instrumental of manner)
anupūrvyāin proper sequence
anupūrvyā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootanupūrva (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (instrumental of manner: ‘in due order’)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
sthitimthe continuance/maintenance
sthitim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsthiti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
vakṣyeI shall tell
vakṣye:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलृट् (simple future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
yugeṣuin the yugas
yugeṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
ihahere
iha:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक