Shloka 116
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
एतदेव तु सर्वेषां युगानां लक्षणं स्मृतम् / एषा चतुर्युगानां च गुणिता ह्येकसप्ततिः
Transliteration
etadeva tu sarveṣāṃ yugānāṃ lakṣaṇaṃ smṛtam / eṣā caturyugānāṃ ca guṇitā hyekasaptatiḥ
Translation
ഇതുതന്നെയാണ് എല്ലാ യുഗങ്ങളുടെയും ലക്ഷണം എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്. ചതുര്യുഗങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ഇത് ഗുണിച്ചാൽ ഏകസപ്തതി (71) എന്നു പറയുന്നു.
Word by Word
एतत्this
एतत्:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast/emphasis)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; विशेषणम्
युगानाम्of the yugas
युगानाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
लक्षणम्characteristic/definition
लक्षणम्:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
स्मृतम्is stated (as remembered)
स्मृतम्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘is remembered/recorded’
एषाthis
एषा:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चतुर्-युगानाम्of the four-yuga cycles
चतुर्-युगानाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचतुर् (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; समासः—चतुर्युग
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
गुणिताmultiplied
गुणिता:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगुण् (धातु) + णिच् + क्त (कृदन्त) / गुणित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कृदन्त-विशेषणम्—‘multiplied’
हिindeed/for
हि:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (causal/emphatic particle)
एक-सप्ततिःseventy-one
एक-सप्ततिः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक) + सप्तति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्विगु-समासः (numeral compound) = 71